Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

zeeg - (gebogen lijn)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

zeeg1*, zeegt [gebogen lijn] {1697, vgl. seechdijc [sloot voor waterafvoer naar rivier] 1328} van zijgen (zeeg, gezegen).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

zeeg znw. v. ‘opwaartse ronding; welving van dekken enz. (gewestel.) ‘tocht, afvoersloot’, eerst sedert nnl. bekend, zal wel een verbaalabstr. bij zijgen zijn.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

zeeg znw., nog niet bij Kil. Wsch. uit *zēge, verbaalabstractum van zijgen; vgl. eng. fall “kromming, zeeg”.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

zeeg 2, zeegt v. (kromming), van denz. stam als ʼt enk. imp. van zijgen.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

zege, zeeg zn. v.: bocht in scheepswand, in molenwiek. Vgl. Mnl. seechdijc, zegedijc ‘dijk langs een zeeg of tocht’. Ndl. zeeg ‘opwaartse ronding’. Van het ww. zijgen, zeeg, gezegen ‘neerdalen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

zeeg* gebogen lijn 1697 [WNT]

Overige werken

Julius Pokorny (1959), Indogermanisches Etymologisches Wörterbuch, Bern.

seik- ‘ausgießen, seihen, rinnen, träufeln’

Ai. sḗcatē, siñcáti (asicat) ‘gießt aus, begießt’, sḗka- m. ‘Guß, Erguß, Besprengung’, praseka- m. ‘Erguß, Ausguß’; av. haēk-, hinčaiti (hičaiti) ‘gießt aus’, fra-šaēkǝm Absolutiv ‘beimVergießen’, hixra- n. ‘flüssiges Exkrement’;
gr. ἷξαι· διηθῆσαι Hes., ion. ἰκμάς ‘Feuchtigkeit’, ἰκμαλέος ‘feucht’, ἰκμαίνω ‘benetze’, τρύγοιπος ‘Mostsieb’;
lat. siat ‘οὐρεῖ’; siāre ist wohl aus *sīcāre nach meāre ‘mingere’ umgebildet; siccus ‘trocken’;
gall. (goidel. oder ven.-illyr.) FlN Sēquana ‘Seine’, GN Sinquātis; FlN *Siparis ‘Sèvre’ = ir. FlN Sechair;
ahd. sīhan ‘seihen’, ags. sēon ds., intr. ‘ausfließen’; ahd. as. ags. sīgan ‘tröpfelnd fallen, sinken, fließen’, aisl. sīga ‘nieder oder vorwärts gleiten’ (nhd. versiegen für älteres verseigen nach dem Ptc. mhd. versigen), ahd. gisig ‘palus, stagnum’, norw.-schwed. sil (*sīhila-) ‘Seite’ (sila ‘seihen’, womit norw. sila ‘unaufhörlich regnen’ u. dgl. wohl identisch ist), ostfries. sīl ‘Schleuse’, mnd. sīl ‘Schleuse, Ablaufkanal’, sīlen ‘dränieren’; ags. seohtre f. (*sihtrōn-), mnd. sichter, sechter ‘Abzugsgraben’; aisl. sīa ‘Seihe’ (schw. Verb sīa ‘seihen’), ags. seohhe f., ahd. sīha ‘Seihe’ (*sī̆h-u̯ōn-);
mnd. sēge ‘triefend, triefäugig’, mnd. mhd. seiger ‘langsam oder zäh tröpfelnd, matt, schal’, aisl. seigr ‘zähe’;
im Germ. auch Formen mit germ. k: ahd. mhd. seich ‘Harn’ (ahd. seihhen, mhd. seichen, nd. sēken ‘harnen’), ags. sicerian ‘einsickern’, nd. sīkern, nhd. sickern, norw. sikla, schwed. sikkla ‘geifern; rieseln’ = nd. sikkelen, norw. dial. sikla ‘kleiner Bach’, sīka ‘seihen’, aisl. sīk n. ‘stehendes Wasser’, ags. sīc ‘Wasserlauf’ usw.;
nasallos serb. osjeka ‘Ebbe’ (*sēkā); ksl. sьčǫ, sьcati ‘harnen’, Iter. slov. síkati ‘hervorspritzen’;
daneben eine Wz. seik- ‘trocken’, die wohl über ‘abrinnen, versiegen = austrocken’ mit seik- ‘ausgießen’ zu vereinigen ist: av. haēčayeiti mit us ‘trocknet aus’ (trans.), haēčah- n. ‘Trockenheit, Dürre’, hiku- ‘trocken’;
wegen seip- liegt wohl *sei- ‘tröpfeln, rinnen’ zugrunde.

WP. II 466 f., WH. II 531, Trautmann 260.

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal