Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

wijk - (zijvaart in turfgraverijen)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

wijk2* [zijvaart in turfgraverijen] {1532 als ‘sloot, inham’; de huidige betekenis 1628} het woord is identiek met wik2.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

wijk 2 znw. v., dial. gron. wiek(e), fri. wyk ‘zijvaart, zijkanaal’, noord-holl. wijkje ‘inham van het water’, Kiliaen wijck ‘sinus maris’, te vergelijken met mnd. wīk, oe. wīc v., on. vīk v. ‘bocht’, een afl. van wijken.

In plaatsnamen komt wijk zowel in deze bet. als in die van wijk 1 voor, zie daarover Th. Frings PBB 65, 1941, 221 vlgg. en Schönfeld, Nederl. Waternamen 1955, 222-223. Voor de discussie over de vraag, of in sommige plaatsnamen het on. vik zou kunnen worden aangenomen, vgl. Schönfeld, Nagelaten Opstellen 1959, 24-34.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

A.A. Weijnen (2003), Etymologisch dialectwoordenboek, Den Haag

wiek, wijk bep. (gegraven) water (Peelland, Noordoost-Nederland). = mnl. wijc ‘vaart’, ono. vîk ‘bocht ~ wijken.
Crompvoets 217.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

wijk ‘zijvaart in turfgraverijen’ -> Duits dialect Wike ‘bevaarbaar zijvaart in turfgraverijen’.

Overige werken

Julius Pokorny (1959), Indogermanisches Etymologisches Wörterbuch, Bern.

u̯eik-4, u̯eig- 1. ‘biegen, winden’; auch von drehender, schwingender (dann überhaupt rascher) Bewegung sowie vom hastigen Sich-zurück-Biegen, Zurückschnellen, Ausbiegen, um einer Bedrohung, einem Schlage u. dgl. auszuweichen, ‘sich wenden, weichen’. 2. Mit der Bedeutung ‘Wechsel, Abwechslung’, (Erweiterung von *u̯ei- ‘biegen’).

1. Ai. vī́ci- f. ‘Trug, Verführung’ (Rv. 10, 10, 6; wohl ‘*Krummheit’);
mit Media ai. vḗjate, vijáte, Partiz. vikta-, vigna- ‘vor etwas zurückfahren, davoneilen’, pra-vij- ‘Einsturz drohen’, abhi-vij- ‘umkippen’, vēga- m. ‘Zittern, heftige Bewegung, Andrang’, av. vaēg- (vaēǰǝ-) ‘(ein Geschoß) schwingen’, vaēɣa- m. ‘Anprall, Schlag, Streich’, nivixta- ‘herabgeschwungen, herabgeschleudert’, npers. vēxtan ‘schleudern’, osset. vēɣun ‘erschüttern, bewegen’, balūčī gēǰag ‘schwingen, schleudern’; Intens. ai. vēvíjyate ‘fährt los’;
ai. vi-vyákti ‘umfaßt’, vyácas- n. ‘weiter Raum’, av. vyāxa-, vyāxman- ‘Versammlung’ (?);
gr. εἴκω, Aor. ἔ(ϝ)ειξε Alkman ‘zurückweichen, nachstehen, unterliegen’, (böot.) γῖξαι (d. i. ϝεῖξαι)· χωρῆσαι Hes.;
lat. vicia f. ‘Wicke’: nasaliert vinciō, -īre ‘umwinden, binden’, umbr. previślatu ‘praevinculātō’;
got. waihsta ‘Winkel, Ecke’, mhd. weigen ‘schwanken’; ags. wicga ‘Käfer’; mnd. nnd. wīchele ‘Weidenbaum’ aus *wīgele, Deminutiv zu as. *wīga, westfäl. wīǝʒǝ ‘Weidenbaum’, ablaut. afries. ags. wāg, as. wēg ‘Wand’, (*u̯oiko- ‘geflochtene Wand’); auch mhd. gewīge, nhd. Geweih, dial. Gewicht(eln) ds. (ursprüngl. wohl ‘*Gezweig’);
lett. vīkstu, vīkt ‘sich biegen, geschmeidig werden’, vīksts ‘geschmeidig, weich’, vīkne ‘Ranke’; lett. vī̆cināt ‘schwenken, tummeln’, refl. ‘sich schwenken, Biegungen machen’.
Mit idg. g: aisl. vīkva, ȳkva (w-Präs.), vīkja, Prät. veik ‘von der Stelle rücken, (sich) bewegen, sich wenden’, as. wīkan ‘weichen’ (: εἴκω), ags. wīcan st. V. ‘weichen, zusammenfallen’, ahd. wīhhan st. V. ‘eine Richtung nehmen, weichen’; aisl. veikr (und veykr mit -w- nach vīkva) ‘weich, schwach’, nnorw. auch ‘biegsam’ (vgl. aisl. veikja ‘biegen’), ags. wāc (daraus aisl. vākr) ‘weich, schwach, elend’, as. wēc ‘schwach’, ahd. weich ‘weich, schwach, furchtsam’; ags. wice f. ‘Rüster’, mengl. wiker ‘Weidengerte’; mnd. wīk m., wīke f. ‘Entweichen, Flucht’, mhd. wīch m. ‘das Weichen’, formell = aisl. vīk ‘kleine Bucht’, ags. wīc f., mnd. wīk ds.; norw. dial. vik n. ‘kleine Ecke oder Biegung’; ahd. wīhhōn ‘springen, tanzen, hüpfen’, nhd. hess. wicken ‘rasch und heftig hin und her bewegen’, schwed. vicka ‘sich unstet bewegen, wippen’;
lit. vigrùs, vìglas ‘rasch, gewandt’, lett. vìegis ‘leicht’, slov. vẹ̃g ‘verbogen’, vẹ́gati ‘schwanken’, vẹ́žen ‘gebogen’.
2. Lat. vicis (Gen.), vicem, vice, Pl. vicēs, vicibus ‘Wechsel, Abwechslung’; vielleicht air. fiach ‘mutuum, Geschuldetes, Schuld’; aisl. giafa-vīxl ‘Austausch von Gaben’, ā vīxl ‘kreuzweis’ (vīxla ‘wechseln’); as. wehsāl ‘Handel, Geld’, ahd. wëhsal, wehsil ‘Wechsel, Austausch, Handel’ (as. wehslōn, mhd. nhd. wechseln); mit sicherem idg. g got. wikō ‘die an jemanden kommende Reihenfolge’, aisl. vika ‘Woche’ (ursprüngl. ‘*Wechsel’), auch ‘Seemeile’ (‘*Wechsel der Ruderer’; ebenso mnd. weke sēs ‘Seemeile’), ags. wicu, wucu ‘Woche’, as. wika in crūce-wika ‘Kreuzwoche’, ahd. wëhha, wohha ‘Woche’;
unklar ist wegen des Gutturals ai. viṣṭí- (*u̯ik̑-) ‘Arbeit, Dienstleistung’, tri-viṣṭī́ (Instr.), nach Wackernagel (KZ 67, 173) ‘abwechselnd’, nach G. Liebert (Nominalsuffix -ti- S. 138 f.) jedoch ‘dreifache Dienstleistung’.

WP. I 233 ff., WH. II 781 f., 791 f., Trautmann 338 f., Frisk 454.

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal