Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

werf - (wilg)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

werf3* [wilg] {1372-1404} buiten het germ. latijn verber [zweep], grieks ramnos, (< ∗wramnos) [een soort doornstruik], litouws virbas [buigzaam takje], oudkerkslavisch vrĭba [wilg]; van een i.-e. stam die ‘buigen’ betekent, omdat wilgentakken zeer buigzaam zijn.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

werf 2 znw. m. ‘wilg (salix asprea)’, vooral oostnl., mnl. werf, vgl. russ. verba ‘wilgetak’, lit. vir̃bas m. ‘twijg, roede’, gr. rhámnos (< *u̯ṛbnos) ‘soort van dorenstruik’, lat. verbera ‘slagen met een roede’, verbena (< *u̯erbes-na) ‘bladen en twijgjes van laurier of myrthe’; alle duidende op ‘buigzame twijg’ van de idg. wt. *u̯erb, *u̯erbh ‘draaien, buigen’ (IEW 1153). — Zie ook: werpen.

Met nl. kolonisten in de 12de eeuw naar een gebied van de Elbe tot aan het Havelland gebracht, waar werf, werft gebruikt wordt, vgl. Teuchert Sprachreste 216).

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

wervelboom, z. waard 1 en cf. synon. zweepboom.

wervelboom, z. waard 1 en cf. synon. zweepboom.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2011), Limburgs etymologisch woordenboek: de herkomst van de woorden uit beide Limburgen, Zwolle

werf 2, worf, wurf, zn.: wilg. Br. werf, wurf(t), wulft, wervenhout ‘grove wilg, waterwilg, Salix caprea’, Vl. werve, werf, wervenhout, werfhout. Mnl. werf ‘soort wilg’, Vnnl. wervenhout, werfhout ‘soort wilg’ (Kiliaan). Wurf door klinkerronding. Vgl. Russ. verba ‘wilgentak’, Lat. verbera ‘roedeslagen’, verber ‘zweep’, Lit. virbas ‘buigzaam takje’. De grondbetekenis is ‘draaibaar, buigbaar’; zie werf 1.

F. Debrabandere (2010), Brabants etymologisch woordenboek: de herkomst van de woordenschat van Antwerpen, Brussel, Noord-Brabant en Vlaams-Brabant, Zwolle

werf(t) 2, wurf(t), wulft, wervenhout, wurfelenhout, wurgenhout, zn.: grove wilg, waterwilg, Salix caprea, (ook andere) wilgensoort. Ook Vlaams werve, werf, wervenhout, werfhout. Mnl. werf ‘soort wilg’, Vnnl. wervenhout, werfhout ‘soort wilg’ (Kiliaan). Wurf(t), wulft door klinkerronding; wulft door wisseling van de liquidae r/l; wurgenhout door v/g-wisseling. Vgl. Russ. verba ‘wilgentak’, Lat. verbera ‘roedeslagen’, verber ‘zweep’, Lit. virbas ‘buigzaam takje’. De grondbetekenis is ‘draaibaar, buigbaar’; zie werf. De bet. ‘zweep’ steekt nog in zweepboom (Asper, OV) ‘Salix alba, schietwilg’.

F. Debrabandere (2005), Oost-Vlaams en Zeeuws-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de Oost- en Zeeuws-Vlaamse woorden, Amsterdam

werve (ZO), werf (Drongen, G, Eksaarde, Knesselare, Landegem, Zaffelare, Zingem), wervenhout (G), werfhout (G, ZO), wurvenhout (G), zn. o.: grove wilg, waterwilg, Salix caprea, boswilg. Mnl. werf 'soort wilg', Vnnl. wervenhout, werfhout 'soort wilg' (Kiliaan). Vgl. Russ. verba 'wilgentak', Lat. verbera 'roedeslagen', verber 'zweep', Lit. virbas 'buigzaam takje'. De grondbetekenis is 'draaibaar, buigbaar'; zie werf. Samenst paaswerve (ZO) 'boswilg'.

A.A. Weijnen (2003), Etymologisch dialectwoordenboek, Den Haag

werf II warf, wilg (Oost-Nederland, Vlaanderen). Vgl. russ. vérba ‘wilgetak’ ~ lat. verbera ‘slagen met een roede’. Van een wortel die ‘draaien, buigen’ betekent (vgl. wervelen). Een wilgentwijg is nl. zeer buigzaam.
NTg XXXIX 85, NEW 380, IEW 1153.

worg, wùrg wilgengewas (Drente). = werf II ↑ ‘wilg’.
WNT XXV 1491.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

werf ‘(gewestelijk) wilg’ -> Duits dialect Werft, Werf, Werfel, Werwel ‘wilg’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal