Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

via - (over, langs; door bemiddeling van)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

via vz. ‘over, langs; door bemiddeling van’
Vnnl. per via de ‘langs de route van’ in een copie van missive door den directeur J. v. G. uijt Suratte per via de Masilipatnam aenden gouverneur M. I. geschreven [1634; WNT]; nnl. via ‘over, langs’ in Naar Londen via Scheveningen is ... driemaal 's weeks, gelegenheid ter verzending van goederen [1844; Leeuwarder Courant], via “op brieven, passen, enz.: over, door (aanduiding van den te nemen weg)” [1847; Kramers], ook algemener in Wanneer ... de bal via een speler der tegenpartij ... door het doel gaat [1909; iWNT] en overdrachtelijk in via mijn man ‘door bemiddeling van mijn man’ [1936; WNT].
De uitdrukking per via de is als koloniale posterijterm ontleend aan Portugees por via de ‘langs de route van’. Als voorzetsel is via twee eeuwen later opnieuw ontleend, wrsch. aan Engels via met dezelfde functie, dat zelf aan de ablatief van Latijn via ‘weg’ is ontleend.
Latijn via < pie. *uih1-eh2 ‘achtervolging’ is wrsch. een afleiding van de wortel *ueih1- ‘nastreven’ (LIV 668), zie → weitas.
via via bw. ‘door meerdere tussenpersonen’. Nnl. in die via-via liet weten dat ... [1952; WNT]. Elliptisch gebruik van via ..., via ..., waarbij de exacte weg ongespecificeerd blijft.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

via [langs] {1847} waarschijnlijk < engels via of direct < latijn via [door middel van de weg (van …)], 6e nv. van via [weg]. Al eerder (begin 17e eeuw) was het geleend in de verbinding per via de < portugees por via de; hieruit ontwikkelde zich een zn. via als naam voor brieven en instructies die per schip werden verzonden.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

via (Engels via)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

via voorzetsel 1847 [WNT] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal