Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

vergaren - (verzamelen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

vergaren ww. ‘verzamelen’
Mnl. vergaren ‘bijeenkomen’ in Doe was vergaert die raet der Joden ‘toen was de Joodse raad bijeengekomen’ [1440-60; MNW-R], dat water vergaerde ‘het water vloeide weer samen’ [1458; MNW-P], ‘bijeenbrengen, verzamelen’ in olyvebomen hebben mer geen oly vergaren ‘olijfbomen hebben, maar geen olie verzamelen’ [1458; MNW-P]; vnnl. vergaederen, vergaeren ‘bijeenkomen; bijeenbrengen, verzamelen’ [1599; Kil.]; nnl. vergaren ‘bijeenbrengen, verzamelen’ in wat boterbloemetjes vergaerd [1787; WNT], roem vergaâren [1793; WNT], al de schat van kennis, dien hij over Italië had vergaard [1886; WNT].
Hetzelfde woord als → vergaderen, maar dan met wegval van de intervocalische -d-, zoals la is ontstaan uit lade. Zie → vergaderen voor de scheiding van de vormen vergaderen en vergaren.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

vergaren ‘verzamelen, verwerven’ -> Negerhollands vergaar, gaer ‘verzamelen, verwerven’.

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

2164. Een rollende steen vergaart geen mos,

d.w.z. iemand, die niet lang op dezelfde plaats blijft of zich niet lang bij 't zelfde ambacht of vak houdt, kan geen vorderingen maken, komt niet vooruit; immers ‘blijven doet beklijven’. De zegswijze is in zeer vele talen bekend; ook in het mlat. assidue non saxa legunt volventia muscum; non petra muscatur, quae se mutando gravatur; raro lapis tegitur musco, qui sepius ambit (Werner, 51; 84; Erasmus, CCII); vgl. Campen, 34: Een steen die men heen en weder wentelt, bewasset selden; Gruter, I, 103: Een wentelende steen, wert niet moschachtig; Cats I, 502: Wees in 't verhuysen niet te los, een steen die rolt, en gaert geen mos; De Brune, 66; 95; 380; Bank. I, 58; Harreb. II, 104; III, 299: Een rollende steen gaart geen mos; enz. Voor andere talen zie Wander IV, 808 vlgg.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal