Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

valgen - (licht omploegen, braken)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

valgen* [licht omploegen, braken] {1783} van middelnederlands valge (vgl. valg).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

valken, valten ww.: oppervlakkig omploegen, stoppelen. Ook Wvl. Varianten van valgen ‘licht omploegen’, Vnnl. velghen ‘versare’, d.i. ‘omkeren, omspitten’ (Kiliaan). Ndd. felgen, falgen ‘omploegen’, Fri. falge, fielge, faligen, felgje, falgje ‘licht omploegen’, Oe. fælgan, fylgan, E. dial. felly ‘omploegen’, Oe. fealgian ‘braken, omploegen’, E. fallow ‘licht omploegen’, Mhd. velgen, valgen ‘omploegen’, D. dial. felgen, falgen ‘opnieuw ploegen’. Er wordt vaak van uitgegaan dat het zn. primair is, nl. laatmnl. valge ‘braakland, zaadveld’, Mnd. valge ‘omploegen van braakland’, Fri. falig ‘omgeploegde aarde’, Oe. fealh, fe(a)lg, E. fallow ‘braakland’, Ohd. felga ‘omgeploegd veld’, D. dial. falg(e), felge ‘braakland, tweede ploegen’, De. falg, fælg ‘geploegde akker’. Germ. *falgô-, *falgi- ‘door ploeg omgeworpen aarde, braken van het veld’. Volgens Kluge verwant met Gall. olka ‘akkerland’, Russisch polosá ‘akkervoor’ en wellicht ook met velg (van een wiel), met grondbetekenis ‘glijden’. Vgl. Russisch póloz ‘glijdend onderstel van de slee’ en Slav. varianten voor ‘ploegzool’. Vgl. Wvl. valke ‘ploeg zonder wielen (dus glijdende ploeg)’ (De Bo). Als het ww. primair is, dan uit *falgjan, causativum bij *felgan ‘doen bedekken’.

A.A. Weijnen (2003), Etymologisch dialectwoordenboek, Den Haag

valten, valken, valgen oppervlakkig omploegen (Zeeland, West-Vlaanderen, Groningen, Drente). ~ mnl., mndd. valge ‘braakland’ (= dee. falg ‘geploegde akker’, Opperduits falg ‘omgeploegd braakland’, eng. fallow ‘omgeploegd braakland’ = Gallisch olca ‘braakland’ = russ. polosá ‘akkervoor’). Van een basis die ‘wenden’ betekent en ook aanwezig is in gr. polos ‘as, omgeploegd land’.
Ghijsen 1030, NEW 769, IEW 807, WNT XVIII 276-277.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal