Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

uranium - (scheikundig element)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

uranium zn. ‘scheikundig element (U)’
Nnl. Nikkel, Bruinsteen, Uranium, Titanium ... [1805; Beschrijving], ook Uraan ‘uranium’ [1822; Nieuwenhuis].
Uranium is de internationale Neolatijnse naam van het metaal, in 1790 bekendgemaakt door de ontdekker, de Duitse scheikundige Martin Heinrich Klaproth (1743-1817) en geïnspireerd op de naam van de in 1781 door de Duitse astronoom Friedrich Wilhelm Herschel (1738-1822) ontdekte planeet Uranus. Uranus was de Latijnse naam van de god van de hemel, ontleend aan Grieks ouranós ‘hemel’, waarvan geen zekere etymologie bekend is. De officiële Nederlandse naam van het element, uraan, is ontleend aan Duits Uran [1791; Hermbstädt], een verkorting van Uranium.
De stof die Klaproth ontdekte, was geen zuiver uraan, maar uraanoxyde, waaruit pas in 1841 zuiver uraan werd bereid.
Lit.: Beschrijving van de merkwaardigste voortbrengselen der natuur, (Amsterdam, z.a., 1805), 1, 109; S.F. Hermbstädt (1791), Systematischer Grundriß der allgemeinen Experimentalchemie 3, Berlin, 401; G. Nieuwenhuis (1822), Algemeen Woordenboek van Kunsten en Wetenschappen, F-J, Zutphen, 314

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

uranium [chemisch element] {1828} < modern latijn uranium, genoemd naar de planeet Uranus, die enkele jaren voor het uraan was ontdekt. De naam werd bedacht door de ontdekker, de Duitse chemicus Martin Heinrich Klaproth (1743-1817).

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Uranium (U, 92). (Lat. Uranus = Gr. Οὐρανός (Ouranós) = Hemel). Ontdekt in 1789 door Klaproth (1743—1817) in pekblende en uraanglimmer. Hij hield echter het oxyde voor het metaal zelf. Het metaal zelf werd eerst geïsoleerd in 1841 door Péligot (1811—1890). Klaproth gaf den naam uranium naar de planeet Uranus, die enkele jaren vroeger (13 Maart 1781) was ontdekt.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

uranium ‘chemisch element’ -> Indonesisch uranium ‘chemisch element’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

uranium chemisch element 1828 [WNT] <modern Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal