Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

toename - (groei, uitbreiding)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

toename zn. ‘groei, uitbreiding’
Nnl. de schrikbarende toename der misdadige bevolking [1847; Gids 1, 62].
Gevormd bij toenemen ‘groeien’ [1265-70; VMNW], dat samengesteld is uit → toe en → nemen, onder invloed van eerdere woordvormingen als opname [1772; Vad.lett., 24] en overname [1814; Vad.lett., 385], naar het voorbeeld van Duits Zunahme ‘groei’ [1651; Grimm], een afleiding van zunehmen ‘groeien’.
Toename, dat aanvankelijk met andere samenstellingen op -name (Van der Sijs 2005; 262, 264) als germanisme werd beschouwd, is thans veel gebruikelijker dan de oudere afleiding op -ing (reeds mnl. toeneminghe ‘groei’ [ca. 1425; MNHWS]). Zie ook → deelnemen.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

toename [het groeien] {1893} < hoogduits Zunahme, van toenemen, mede o.i.v. opname, overname.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

toename (Duits Zunahme)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

toename ‘het groeien’ -> Fries taname ‘het groeien’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

toename het groeien 1893 [WNT] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal