Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

thermo- - (warm-, warmte-)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

thermo- voorv. ‘warm-, warmte-’
Vnnl. thermo- ‘warm-, warmte-’ in thermometer ‘warmtemeter’ [1636; Van der Sijs 2001]; nnl. o.a. in thermodynamica ‘bewegingsleer der warmte’ [1926; NRC], thermostaat ‘warmteregelaar’ [1886; Kramers], thermoplastisch ‘bij verwarming vervormbaar’ [1949; WNT Aanv.] en zie ook → thermosfles.
Internationaal wetenschappelijk voorvoegsel, ontleend aan Grieks thermo-, de in verbindingen verschijnende vorm van Grieks thermós ‘heet, warm’.
Grieks thermós is verwant met: Latijn formus ‘warm’; Sanskrit gharmá- ‘hitte, gloed’; Avestisch garəma ‘warmte’; Oudpruisisch gorme ‘id.’; Armeens jerm ‘warm’; Albanees zjarm ‘vuur’; < pie. *gwher-mo-, *gwhor-mo-, bij de wortel *gwher- ‘warm worden’ (LIV 219), waarbij o.a.: Sanskrit hara- ‘vlam, gloed’; Litouws garė́ti ‘branden’; Oudkerkslavisch gorěti ‘id.’ (Russisch goret'); Middeliers guirit ‘verhitten’; Armeens ǰer ‘warmte’; Albanees zien ‘koken’. Met ander achtervoegsel bovendien Latijn fornus ‘oven’ < pie. *gwhr-no-, zie ook → fornuis. Mogelijk horen bij deze wortel ook → gaar (< pie. *gwhor-uo-, met pie. *gwh- voor -o- > West-Germaans *g-) en, minder waarschijnlijk, → branden en → bron. Het bn.warm is niet verwant, zie aldaar.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

thermo- (Grieks thermo-)

P.H. van Laer (1964), Vreemde woorden in de sterrenkunde, 2e druk, Groningen

Thermo- (< Gr. θέρμος (thermos) = warm). Eerste lid in samenstellingen om een verband met warmte of met hoge temperaturen aan te geven. Het bijbehorend adj. is thermisch.

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Thermo- (Gr. θέρμη (thérmê) = hitte, warmte; θερμός (thermós) = warm). Eerste lid in samenstellingen om enig verband met warmte of temperatuur aan te geven.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal