Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

terras - (buitenzitje; plat stuk grond)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

terras zn. ‘buitenzitje; plat stuk grond’
Mnl. de upperste terrasse ‘het dakterras’ [1384-1407; MNW cupe]; vnnl. de bovenste terrace int oude casteel [1649; iWNT wonderlijk], inden grooten thuyn ... die ... op twee terrassen was [1691; iWNT]; nnl. ons koffiehuis of, juister, ons “terras” [1892; Elsevier].
In diverse betekenissen ontleend aan Frans terrasse ‘buiten van een etablissement’ [1883; Rey], eerder al ‘aarden ophoging voor een gebouw’ [1549; Rey], ‘dakterras’ [1295; Rey], ook in de vorm terrace ‘versterkt platform’ [ca. 1260; TLF], eerder al ‘mortel’ [ca. 1165; TLF]. In het middeleeuws Latijn is het woord al ouder: terracia en terrassia ‘terras’ [958; Niermeyer]. Het is afgeleid van Latijn terra ‘aarde’. Zie ook → terrarium, → terrein en → terriër.
Latijn terra (waaruit o.a. Frans terre) is ontwikkeld uit Italisch *tersā- en is verwant met Oskisch teras ‘aarde, grond’. Het is wrsch. afgeleid van de wortel pie. *ters- ‘droog’, zie → dor.
In de betekenis ‘mortel’ is het Franse woord onafhankelijk ontleend als vnnl. terras, tarasse ‘id.’ [1588; iWNT] (oudste attestatie Tyrasch [1556; iWNT]), dat al vroeg verkort werd tot tras ‘id.’ [ca. 1565; iWNT] en in de vorm Traß is ontleend door het Duits [16e eeuw; Kluge].

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

terras [vlak zitje, horizontaal stuk grond] {1691, vgl. terraes [plat dak] 1429} < frans terrasse [idem] < middeleeuws latijn terracea, terracia, terrassia [terras, geterrasseerd stuk land], van terra [aarde].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

terras znw. o., eerst nnl. < fra. terrasse < gallo-rom. terracea, collectief van lat. terra met de bet. ‘aardophoping, gemetselde opbouw voor uitzicht’. — Zie: tras.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

tras znw. o. Kil. tiras, terras “rudus novum”, in de 16. eeuw al tras. Voor ’t vocalisme vgl. krant. Uit fr. terrasse, it. terrazzo (afl. van lat. terra “aarde”). Evenzoo eng. tarrace. Nhd. trass m. uit ’t Ndl., Nnl. terras o. door hernieuwde ontl. uit ’t Fr.; zuidndl. dial. terras, tiras m. “tras” kan op ’t Mnl. teruggaan.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

terras (zn.) terras; Vreugmiddelnederlands terrasse <1260-1280> < Frans terrasse.

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

terras s.nw.
1. Plat opgevulde of uitgegraafde terrein. 2. Natuurlike vlakte in 'n bergagtige terrein.
Uit Ndl. terras (1680 in bet. 1, 1785 in bet. 2). In Mnl. kom terraes 'plat dak' reeds voor.
Mnl. terraes uit Fr. terrasse 'plat dak'.
Eng. terrace.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

terras: gew. trapsgewyse aangelegde grondvlak(ke); Nnl. terras, soos Eng. terrace, uit Fr. terrasse uit Gall.-Rom. terracea, koll. v. Lat. terra, “aarde, grond”, in bet. “grondophoping”.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

terras (Frans terrasse)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

terras ‘vlak zitje; horizontaal stuk grond’ -> Indonesisch téras, teras ‘vlak zitje; horizontaal stuk grond’; Jakartaans-Maleis tères ‘muur ter afscheiding van de zitkamer’; Kupang-Maleis teras ‘vlak zitje’; Madoerees terras ‘afgescheiden ruimte in de openlucht, met zitjes waar men kan uitrusten of iets consumeren’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

terras vlak zitje, horizontaal stuk grond 1691 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal