Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

spitsmuis - (insectenetend zoogdier)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

spitsmuis [insecteneter die op muis lijkt] {1599} < hoogduits Spitzmaus, oudhoogduits spizzimus, zo genoemd vanwege de spitse snuit.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

spitsmuis znw. v. sedert de 17de eeuw < nhd. spitzmaus, zo genoemd naar de spitse snuit, vgl. reeds ohd. spizzimūs.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

spitsmuis (Duits Spitzmaus)

H. ter Stege (2004), De betekenis van de Nederlandse (volks)namen van zoogdieren, reptielen en amfibieën, eigen uitgave Waalre

Spitsmuizen ̶ Soricidae
Wereldwijd bestaan ruim 250 spitsmuissoorten; in Nederland komen 6 soorten voor. De familienaam is ontleend aan Hoogduits Spitzmaus en zinspeelt zowel op de spitse, tot een slurfje verlengde snuit, als op de lichaamsvorm en vachtkleur, die vrij veel wegheeft van die van een ‘echte’ muis.
Spitsmuizen behoren tot de kleinste in Nederland voorkomende zoogdieren (de Zuid-Europese wimperspitsmuis (Suncus etruscus) is met een lengte van 35 millimeter het kleinste zoogdier van de wereld). Ze staan bekend als felle, bloeddorstige roofdiertjes. Naast de onwelriekende muskusachtige geur die ze verspreiden was het vooral hun (vermeende) giftigheid waardoor men vroeger een sterke aversie tegen deze diertjes had. Spitsmuizen zijn echter nuttige en volkomen ongevaarlijke dieren; behalve dan voor hun prooi.
Vanwege hun muskuslucht worden spitsmuizen, behalve door uilen, vrijwel nooit door roofdieren gegeten.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

spitsmuis insectenetend zoogdier 1599 [Kil.] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal