Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

sensationeel - (opzienbarend)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

sensatie zn. ‘gewaarwording, opschudding’
Nnl. sensatie ‘sterke indruk’ in de sensatie, welke het zelve bij den Magistraat verwekt had [1787; Bijlagen], ‘indruk’ in aangenaame sensatie [1796; WNT], ‘opschudding’ in welk eene sensatie dit ... in het Vaderland verwekte [1802; Van der Aa].
Ontleend aan Frans sensation ‘zintuiglijke gewaarwording, indruk’ [1718; TLF], ook ‘sterke indruk die op mensen gemaakt wordt’ [1754; Rey], eerder al sensacion ‘zintuiglijke indruk’ [1370; TLF], dat ontleend is aan middeleeuws Latijn sensatio ‘ervaring, inzicht, verstand’, bij Laatlatijn sensatus ‘verstandig’, een afleiding van sēnsus ‘verstand’ bij het werkwoord sentīre (verl.deelw. sēnsus) ‘waarnemen, ervaren, inzien’, zie → sentiment.
sensationeel bn. ‘sensatie wekkend’. Nnl. sensationeel eerst ‘m.b.t. de gewaarwording’ in het sensationeele “het gewaar-wordingenleven” [1885-86; Nieuwe Gids], dan ‘de aandacht van het publiek trekkend’ in een sensationeel liefdesdrama [1888; Groene Amsterdammer]. Ontleend aan Frans sensationnel ‘op de waarneming gebaseerd’ [1837; Rey], ook ‘sterk de aandacht van het publiek trekkend’ [1875; Rey], een afleiding van Frans sensation. Dat kunst “sensationeel” moest zijn, d.w.z. gebaseerd op de sensatie, de als zodanig beleefde zintuigelijke indruk, werd gepropageerd door de Tachtigers, o.a. in De Nieuwe Gids.
Lit.: Bijlagen (1787): Bijlagen tot de Post van den Neder-Rhijn, 19e stuk, Utrecht, 27; C. van der Aa (1802), Geschiedenis van den jongst-geëindigden oorlog, etc. dl. 1, Amsterdam, 80; De Nieuwe Gids 1 (1885-86), Amsterdam, 173 en 258

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

sensationeel ‘opzienbarend’ -> Indonesisch sénsasionil ‘opzienbarend’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal