Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

rooms - (behorend tot de Kerk van Rome, betreffende het rooms-katholieke geloof)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

rooms bn. ‘behorend tot de Kerk van Rome, betreffende het rooms-katholieke geloof’
Onl. romisk ‘Romeins, betreffende Rome’ in beuangen Von them romis[c]he here ‘gevangen door het Romeinse leger’ [1151-1200; Reimbibel]; mnl. Dat romsce herre ‘het Romeinse leger’ [1285; VMNW], Roomsch ‘betreffende het rooms-katholieke geloof’ in toten here der Roomscher kerke, ... paues Gregorius ‘tot het hoofd van de roomse kerk, paus Gregorius’ [1300-50; MNW-R]; vnnl. d'oude, Catholijcke, Roomsche Religie [1578; iWNT]; nnl. alle Roomsch Catholique Ingezetenen deeser Landen [1702; iWNT Roomsch-Katholiek].
Afleiding met bijvoeglijke → -s van de naam van de stad Rome, de hoofdstad van het Romeinse Rijk en later de zetel van de leiding van de rooms-katholieke kerk.
In de christelijke betekenis is het woord min of meer synoniem met → katholiek. Daarnaast bestaat de ondubbelzinnige koppeling rooms-katholiek, die vanaf de 18e eeuw voorkomt.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2011), Limburgs etymologisch woordenboek: de herkomst van de woorden uit beide Limburgen, Zwolle

reemsj, bn.: Romeins. Ontrond uit reums(j) < Mnl. roomsch, romesch, Ohd. romisk, Mhd. roemisch ‘Romeins’.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

rooms [+]: (dial. v.) perd wat struikel (Mans KHI); Frank (TE 22) betoog dat rooms in dié toep. niks m. die R.K. Kerk te doen het nie, maar (volkset.?) verb. hou m. dial. Noorw. rome, “lamheid, pootsiekte v. vee”, en romen, “lam, styf i. d. pote”, asook m. Vl. remmig en Ndl. ramp (Mnl. rampe), “kramp by voëls”, en wys verder daarop dat rooms(ch) ook onverkl. bly by Ndl. en Vl. volksn. v. plante (soos by Heuk).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

rooms ‘katholiek’ -> Engels Romish ‘katholiek’; Ambons-Maleis roms, agama roms ‘katholiek’; Javaans Rum ‘katholiek’; Kupang-Maleis roms, agama roms ‘katholiek’; Menadonees roms, agama roms ‘katholiek’; Ternataans-Maleis roms, agama roms ‘katholiek’; Sranantongo lomsu ‘katholiek’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal