Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

reserveren - (bestemmen, apart (doen) houden)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

reserveren ww. ‘bestemmen, apart (doen) houden’
Mnl. reserveren ‘niet gebruiken, afzien van, uitzonderen’ oer al onse recht ... reserueren wij ‘wij zien af van al onze rechten’ [1276-1300; VMNW], ‘bestemmen, apart houden’ in dat reserveren wij tonswaert ‘dat behouden wij aan onszelf voor’ [1438; MNW onswaert]; nnl. zijn jas en hoed aan den voor hem gereserveerden haak [1935; WNT], een aantal programma's waarvoor de hele dag was gereserveerd [1948; WNT].
Ontleend, zowel via Frans réserver ‘apart houden, uitzonderen’ [eind 14e eeuw; TLF], eerder al ‘toewijzen, bestemmen’ [eind 12e eeuw; TLF], als rechtstreeks aan Latijn reservāre ‘bewaren, sparen, terughouden’; dat woord is gevormd met het voorvoegsel → re- ‘terug-’ bij servāre ‘houden, bewaren’ (zie ook → conserveren).
Latijn servāre ‘houden, bewaren’ is wrsch. een oude afleiding van het zn. servus in de oorspr. betekenis ‘wachter’; in het klassiek Latijn is alleen de hiervan afgeleide betekenis ‘slaaf’ geattesteerd, zie → serveren.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

reserveren [bewaren] {1276-1300} < frans réserver < latijn reservare [bewaren, sparen], van re- [terug] + servare [bewaren, sparen, redden].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

rizzervere (ww.) reserveren; Vreugmiddelnederlands reserueren <1276-1300> < Frans réserver.

F. Debrabandere (2010), Brabants etymologisch woordenboek: de herkomst van de woordenschat van Antwerpen, Brussel, Noord-Brabant en Vlaams-Brabant, Zwolle

rizzeleveren, ww.: reserveren. Verhaspeling met ingevoegde l.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

reserveren ‘bewaren’ -> Indonesisch resérvir ‘bewaren’; Sranantongo reiserfer ‘in bewaring houden van o.a. hotelkamer’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

reserveren bewaren 1276-1300 [CG I1, 40] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal