Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

reduceren - (verminderen, terugbrengen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

reduceren ww. ‘verminderen, terugbrengen’
Mnl. reduceren ‘terugbrengen onder het gezag’ in iomme te reducerene zyne rebelle ondersaten ‘om zijn rebelse onderdanen weer te onderwerpen’ [1488; MNW muytemaker]; vnnl. reduceren ‘verminderen’ in dat sulcke ... Renten, oock ghereduceert ende ghemodereert sullen worden [1571; WNT], ‘terugbrengen tot’ in de selve Meeren ... tot Landt te reduceren [1591; WNT]; nnl. reduceren ‘kleiner maken’ in manieren om Figuuren te reduceeren [1777; WNT], ‘chemisch vereenvoudigen, zuurstof onttrekken aan’ in wordt het erts of het ijzeroxyde van zuurstof beroofd, of tot ijzer herleid (gereduceerd) [1873; WNT], ook algemener ‘vereenvoudigen’ in zoo reduceeren zich de politieke kwesties voor het volk tot ... [1928; WNT].
Ontleend, al dan niet via Oudfrans reducer (Nieuwfrans réduire) [14e-15e eeuw; Rey] (naast het gebruikelijkere erfwoord réduire), aan Latijn redūcere ‘terugbrengen, verminderen’, gevormd met het voorvoegsel → re- ‘terug-’ bij dūcere ‘brengen, leiden’, zie → conducteur.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

reduceren [terugbrengen] {1504} < latijn reducere [terugtrekken, terugbrengen], van re- [terug] + ducere [leiden, voeren, trekken].

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

reduceren (Latijn reducere)

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Reduceren (Lat. redúcere = terugvoeren, herleiden; < re- (1), + dúcere = voeren, leiden). Zuurstof onttrekken. Alg.: een negatieve lading afgeven of een positieve lading opnemen. Het woord reduceren dateert uit den tijd van de phlogiston-theorie van Stahl (1660—1734); phlogiston. Sommige phlogistonrijke stoffen, als koolstof, konden volgens deze theorie het phlogiston weer teruggeven (terugvoeren) aan de „metaalkalken” en zo weer metalen doen ontstaan.

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Reduceren (< Lat. reducere = terugbrengen) → Gereduceerd.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

reduceren ‘terugbrengen’ -> Indonesisch rédusir ‘terugbrengen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

reduceren terugbrengen 1504 [HWS] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal