Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

ratelpopulier - (boomsoort)

Thematische woordenboeken

W. Deconinck (2019), Plantennamen nader toegelicht, Kortrijk.

populier of abeel
Witte abeel | Populus alba L.
Grauwe abeel | Populus x canescens (Ait.) Smith
Ratelpopulier | Populus tremula L.

De boomnaam Abeel is uit het Oudfranse Aubel of Albel ontstaan, zelf weer afgeleid van het Latijnse albulus, hetgeen witachtig betekent, en dit uit albus, d.i. wit. Door dissimulatie is de eerste letter l verdwenen. Het witachtige slaat dan op de witviltige onderzijde van de bladeren van de boom, vandaar Witte abeel. Voor de Grauwe abeel wordt dan verwezen naar de grauwachtige beharing op de onderzijde van de bladeren.

Een Abeel wordt veelal ook een Populier genoemd, afgeleid van het Oudfranse poplier, dat dan weer afkomstig is van het Latijnse populus, dat volk betekent. Bij de Romeinen plantte men Populieren op openbare pleinen die door het volk bezocht werden: het was de volksboom of “arbor populi”. Het is ook mogelijk dat deze bomen de naam Populus kregen, omdat ze veelal in dichte groepen groeien, zoals een dichte massa volk. En volgens nog een andere verklaring zou populus afgeleid zijn van het Oudgriekse paipallo, wat schudden, trillen en in onze taal popelen betekent, wat dan zou verwijzen naar de zeer beweeglijke bladeren van een populier.

De Ratelpopulier, ook Trilpopulier genoemd, dankt zijn naam aan het ratelende of trillende geluid dat de tegen elkaar klapperende bladeren maken als de wind door de bomen jaagt. Deze boom wordt ook soms Esp genoemd, in het Middelnederlands was dat nog Espe. We kennen zo voor het beven de uitdrukking “trillen als een espenblad”.

Veel soorten en variëteiten van soorten van het geslacht Populus worden aangeplant, zoals de Canadese populier (Populus x canadensis Moench) en de Italiaanse populier (Populus nigra var. italica Münchh.).

F. Kok (2007), Waarom brandnetel?, Nieuwegein

Populier (ratel), Populus tremula
Populus: Latijnse naam voor de Populier. Het Latijnse ´populus´ stond als mannelijk woord voor ´volk´ zoals in ´populair´ terwijl het als vrouwelijk woord de naam van de boom of de ´populier´ betekende.
Tremula: de bladeren geven een ratelend geluid, wanneer ze door de wind worden bewogen.
Ratelpopulier: Ratelpopulier dank zijn naam aan het ratelende geluid die de bladeren in de wind maken. Dit komt doordat de bladstelen zijdelings afgeplat zijn. De bladsteeltjes zijn sterker dan bij de andere populiersoorten plat en staan haaks op de bladschijf. Hierdoor zijn de bladeren eindeloos in beweging en ruisen de bomen.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal