Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

protocol - (akte(n))

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

protocol [akte(n)] {prothocol 1477} < frans protocole < latijn protocollum < byzantijns-grieks prōtokollon, van prōtos [eerste] + kollèma [dat wat aaneengelijmd is, samengevoegd is], van kollaō [ik lijm, ik voeg vast samen], van kolla [lijm]; het prōtokollon was het voor aan de papyrusrol geplakte blad met verificatie en datering. Onder Justinianus werd het een blad met de algemene inhoud van een juridisch document waarop de specifieke bijzonderheden later werden ingevuld → eschatocol.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

protokol znw. o., mnl. protocol ‘ceel, akte’, waarschijnlijk over fra. protocole (sedert de 14de eeuw) ‘bericht van verhandelingen’ < mlat. protocollum < gr. prōtókollon ‘het blad dat aan het begin van een papyrusrol gelijmd is’, later overgedragen op notariaatsacten, daar dit blad tot dekking van vervalsingen een tijdsbepaling moest bevatten.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

protocol znw. o., reeds laat-mnl. en Teuth. Internationaal woord, op gr.-lat. prôtocollum “eerste blad met allerlei mededeelingen, voor aan een papyrusrol gelijmd” (prō͂tos = “eerste”, kólla = “lijm”) teruggaand.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2011), Limburgs etymologisch woordenboek: de herkomst van de woorden uit beide Limburgen, Zwolle

predekol, zn.: proces-verbaal, bekeuring. Vervorming van protocol ‘verslag’. Zie ook protocollen.

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

pruttekulletjes zn. mv.: overdreven tierlantijntjes bij een maaltijd. Dim. van protocol (zie prottekollen), hier vooral in de bet. ‘geheel van officiële voorschriften bij een ceremonie’.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

protokol: amptelike ooreenkoms/verslag; reëling i.s. rangorde/ prosedure by amptelike geleenthede/seremonies, ens.; Ndl. (16e eeu) protocol/protokol, wsk. via Fr. protocole (14e eeu) uit Ll. protocollum (wu. ook Eng. protocol) uit Gr. prōtokollon, eint. “vooraan geplakt blad papier, waarop de korte inhoud van een akte vermeld staat” (WNT XII 4532).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

protocol ‘akte(n)’ -> Indonesisch protokol ‘akte(n); ceremoniemeester’; Kupang-Maleis pokoról ‘advocaat, jurist, van de verdediging’; Papiaments protokòl ‘akte(n)’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

protocol akte(n) 1477 [Teuth.] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal