Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

promoveren - (een hogere rang verlenen of verwerven; de graad van doctor verkrijgen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

promoveren ww. ‘een hogere rang verlenen of verwerven; (NN) de graad van doctor verkrijgen’
Mnl. promoveren ‘vooruitbrengen, bevorderen’ in promoveren in geesteleker en wereleker eren ‘in geestelijk en wereldlijk aanzien bevorderen (van een klooster)’ [1276-1300; VMNW], promoveren die ... ghebreken der stad ‘de gebreken van de stad verbeteren, verhelpen’ [1329-66; MNW utedrager]; vnnl. promoveren ‘vooruitbrengen, bevorderen’ in omdat sy Onser Vrouwen voirderinghe promoveren ‘... Maria's verering bevorderen’ [1526; WNT], ‘de doctorsgraad verkrijgen’ in in eenige universiteyt ghepromoveert [1582; WNT], ‘iemand in rang verhogen’ in tot het Lootsmanschap ... promoveren [1615; WNT]; nnl. promoveren ook ‘na examen of proef een hogere bevoegdheid toekennen’ in gepromoveerd tot Meester in de Konste der Chirurgie [1700; WNT], ‘(in de sport) naar een hogere klasse bevorderd worden’ in een punt te kort ... om te kunnen promoveeren [1916; Volk], ‘een dam- of schaakstuk een hogere waarde toekennen’ in het promoveeren van deze zwarte pion [1926; Centrum], BN ook ‘de verkoop bevorderen’ in hun produkten in het buitenland promoveren [1977; De Clerck 1981].
Ontleend aan Latijn prōmovēre ‘naar voren bewegen, bevorderen’, gevormd uit het voorvoegsel prō- ‘voor, vooruit’, zie → pro-, en movēre ‘bewegen’, zie → motor. De latere betekenissen zijn ontstaan naar analogie van nieuw-ontleende betekenissen van → promotie.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

promoveren [bevorderen] {1276-1300} < latijn promovēre [naar voren bewegen, bevorderen], van pro [voor] + movēre [in beweging brengen].

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

promoveren bevorderen 1276-1300 [CG Lut.A] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal