Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

proloog - (voorrede)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

proloog zn. ‘voorrede’
Mnl. prologe ‘proloog, voorrede’ [1240; Bern.], hir beginnet tprologe van ... [1265-70; VMNW], ook nog wel de Latijnse vorm prologus in hier begint de prologus uan ... [1276-1300; VMNW], sonder prologe ‘zonder omhaal van woorden’ [1432; MNW-R]; vnnl. prologhe, prologe ‘voorafgaand spel of voorrede in theater’ in prologhe opt eerste spel vanden Spieghel der Minnen [begin 16e eeuw; WNT], ‘inleiding bij een geschrift’ in prologe ‘voorrede, voorwoord’ [1577; Thes.].
Ontleend, zowel via Frans prologue ‘voorrede of voorspel in het theater’ [1636; TLF], eerder al prologe ‘voorbereidende of inleidende tekst’ [1100-50; TLF], als rechtstreeks aan Latijn prologus ‘toneelvoorrede of -spel, inleidende tekst’; dat woord is zelf ontleend aan Grieks prólogos ‘id.’, dat gevormd is uit het voorvoegsel pro- ‘voor, vooraf’, zie → pro-, en het zn. lógos ‘spreken, rede’, zie → legende en → -logie.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

proloog [voorrede] {prologe 1201-1250} < frans prologue [idem] < latijn prologus < grieks prologos [voorrede, inleiding bij toneel], van pro [voor] + logos [woord, verhandeling].

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

proloog (Frans prologue)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

proloog ‘voorrede’ -> Indonesisch prolog ‘voorrede’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

proloog voorrede 1240 [Bern.] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal