Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

profiel - (zijaanzicht)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

profiel [zijaanzicht] {1617 als ‘zijaanzicht’} < frans profil [idem] < italiaans profilo [idem], van profilare [in contouren tekenen], van pro < latijn pro [voor] + filo < latijn filum [draad, lijn].

P.H. Schröder (1980), Van Aalmoes tot Zwijntjesjager, Baarn

profiel

Het Latijnse woord filum betekent: draad en daarna: wat met de draad is vervaardigd, dus: weefsel en meer in het algemeen: vorm, gedaante. Het werkwoord er bij luidde: profilare: met een draad omgeven, vormgeven, uitbeelden. Daarvan stamt het Italiaanse profilo dat het Franse en Duitse profil en het Engelse profile opleverde. Aan het Frans is dan weer ons woord profiel ontleend. Wij gebruiken het woord in verschillende betekenissen, in de eerste plaats in die van zijaanzicht, beeld dat men verkrijgt door iemands schaduwbeeld na te trekken en met zwart in te vullen, dus: silhouet, maar ook in die van: verticale doorsnede van een gebouw, een kanaal of een dijk. In de laatste tijd wordt profiel ook gebruikt voor: de beschrijving van de eigenschappen die iemand moet bezitten om een bepaalde functie goed te kunnen vervullen. Men spreekt over het profiel van de nieuw te benoemen burgemeester.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

profiel znw. o., eerst na Kiliaen < fra. profil (16de eeuw pourfil) < ital. profilo ‘zijaanzicht’, een verbaalnomen bij profilāre ‘optekenen’, afgeleid van filo ‘streep’.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2011), Limburgs etymologisch woordenboek: de herkomst van de woorden uit beide Limburgen, Zwolle

perviel, zn.: profiel. Door verdoffing van de voortonige klinker o en metathesis.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

profiel: gesig v. sykant gesien; deursneebeeld v. voorwerp; Ndl. profiel (na Kil) uit Fr. (16e eeu) profil uit It. profilo, “syaansig”, deverb. s.nw. by It. ww. profilare, “teken” (hou verb. m. It. filo en Lat. filum, “draad” – hierby ook Hd. profil en Eng. profile.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

profiel ‘zijaanzicht’ (Frans profil); ‘gewenste vaardigheden van een sollicitant’ (Engels profile)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

profiel ‘zijaanzicht; gewenste vaardigheden van een sollicitant’ -> Indonesisch profil ‘omtrek; korte, levendige biografie’; Javaans propil ‘zijaanzicht’; Papiaments profil ‘zijaanzicht’.

Dateringen of neologismen

R. Schutz (2007), Brekend nieuws, Nijmegen

laag profiel houden. Letterlijke vertaling van Engels keep a low profile = zich gedeisd houden; Nationale fierheid is in de U.S.A. heel gewoon. Waarom dit in Vlaanderen blijkbaar niet kan? Heeft misschien te maken met onze geschiedenis waar het uit zelfbehoud vaak nodig was een laag profiel aan te houden i.v.m. nationaal bewustzijn - al die vreemde machthebbers en zo... (1996); Hoe moet ik dit zien, zelf zou ik een zeer laag profiel houden en me rot schamen maar blijkbaar lukt dat niet zo goed bij Margarita; We zijn steeds beter in staat om te laten zien dat een laag-profiel-aanpak, gebaseerd op informatie, waarbij politieambtenaren positieve interacties met supporters aangaan en optreden op basis van feitelijk gedrag van supporters in plaats van op hun reputatie, het effectiefst is om het aantal incidenten te verminderen.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

profiel zijaanzicht 1617 [WNT] <Frans

profiel gewenste vaardigheden van een sollicitant 1973 [R75] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal