Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

pregnant - (kernachtig, zinrijk)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

pregnant bn. ‘kernachtig, zinrijk’
Vnnl. praegnant, pregnant ‘gewichtig, overtuigend’ in pregnante ende goede redenen [1559; WNT], ‘kernachtig, veelbetekenend’ in wijdtluftigher ende prægnanter woorden ghebruycken ‘veelomvattender en kernachtiger ...’ [1638; WNT wijdluftig]; nnl. praegnant, pregnant ook ‘veel in zich hebbend’ in (van een compositie) de harmonisatie te weinig pregnant [1920; NRC], de dingen zijn voor hem praegnant van vaag vermoede beteekenis [1927; WNT], in de taalkunde ‘meer betekenend dan gewoonlijk’ in een “verdichte” betekenis ... een “praegnante” betekenis [1933; WNT], het zgn. pregnante gebruik, b.v. drinken voor: aan de drank zijn [1976; WNT Aanv. beteekenis].
Ontleend, deels via Oudfrans pregnant ‘zwanger’ [13e eeuw; TLF], aan Latijn praegnāns (genitief -antis), variant van praegnās (genitief -ātis) ‘voor de geboorte, zwanger’; dit woord is gevormd met het voorvoegsel prae- ‘voor’, zie → pre-, en de wortel van gnāscī, nāscī ‘geboren worden’, verwant met gignere ‘verwekken’, dat verwant is met → kunne ‘sekse, geslacht’. De betekenis ‘inhoudsvol’ is in het Oudfrans ontstaan via ‘vol’, vandaar ‘vol van inhoud’. De betekenis ‘treffend’ is ontstaan in het Duits o.i.v. prägen ‘drukken, vormen’; het Nederlands heeft die betekenis ontleend uit het Duits.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

pregnant [scherp geformuleerd, overtuigend] {1559} < frans prégnant of direct < latijn praegnans (2e nv. praegnantis), naast praegnas [zwanger, drachtig, vol], van prae [vóór] + (g)nasci [geboren worden], dus lett. ‘vóór de geboorte’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

pregnant scherp geformuleerd, overtuigend 1559 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal