Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

portiek - (zuilengalerij; gemeenschappelijke woningentree)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

portiek zn. ‘zuilengalerij; gemeenschappelijke woningentree’
Vnnl. ‘zuilengalerij’ in een geheele Italiaensche portique [1688; WNT]; nnl. ‘woningentree’ in in een portiek voor den regen schuilen [1920; WNT].
Ontleend aan Frans portique ‘zuilengalerij’ [1547; Rey] (naast Frans porche), een wetenschappelijke ontlening aan Latijn porticus ‘id.’, afgeleid van porta ‘doorgang, poort, deur’, zie → poort.
De betekenis ‘gemeenschappelijke woningingang’ heeft zich ontwikkeld uit die van ‘zuilengalerij’, die vaak aan de entreezijde van een gebouw lag. Ook de woningportiek had oorspronkelijk een open verbinding met de straat. Pas later werden ook woningen met een afgesloten gemeenschappelijke entree in het NN portiekwoningen genoemd. Deze waren in tegenstelling tot de horizontaal ontsloten galerijwoningen verticaal ontsloten.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

portiek [open portaal] {1696} < frans portique [portiek, zuilengang] < latijn porticus (vgl. porticus).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

portiek znw. v. ‘ruimte voor de straatdeur’ eig. ‘open galerij of zuilengang’ < fra. portique ‘zuilenhal’, sedert de 16de eeuw < lat. porticus.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

portiek (Frans portique)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

portiek open portaal 1696 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal