Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

portaal - (deurnis; entreehal)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

portaal zn. ‘deurnis; entreehal’
Mnl. portael ‘zuilengang, voorhof’ [1285; VMNW], dat costelic poortael ‘die rijk versierde deurnis’ [1566-68; WNT].
Ontleend aan Oudfrans portal ‘(monumentale) poort’ [ca. 1165; TLF] (Nieuwfrans portail), afleiding van porte ‘deur’, zie → poort.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

portaal [deurnis, gang] {po(o)rtaal 1285} < oudfrans portal (frans portail) < middeleeuws latijn portale [stadspoort, vestibule, portaal], van porta [poort].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

portaal znw. o. mnl. portael, poortael < ofra. portal (nfra. portail) < vulg. lat. *portāle ‘wat bij de deur behoort’ een afl. van porta.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

portaal znw. o., mnl. portael (poortael) o. Uit ofr. portal (fr. portail) of mlat. portâle (van porta; zie poort). Ook elders ontleend.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

portaal s.nw.
1. Ruimte by die ingang van 'n gebou. 2. Gang waarop kamers uitkom.
Uit Ndl. portaal (al Mnl.).
Ndl. portaal uit Oudfrans portal uit Latyn portale, met lg. van porta 'poort, deur', lett. 'iets wat by die deur hoort'.
D. Portal, Eng. portal, Fr. portail.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

portaal: ingangskamer by gebou; Ndl. portaal (Mnl. po(o)rtael) uit Ofr. portal (Fr. portail) uit byv. afl. v. Lat. porta, “deur”, d.w.s. “wat by d. deur hoort”.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

portaal ‘deurnis, gang’ (Oudfrans portal)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

portaal ‘deurnis, gang’ -> Indonesisch portal ‘hal, voorportaal; wegversperring’; Amerikaans-Engels dialect † portaal ‘ingang, hal’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

portaal deurnis, gang 1285 [CG Rijmb.] <Frans

portaal zoekmachine op internet 1999 [R99] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal