Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

pommade - (crème, haarcrème)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

pommade zn. ‘crème, haarcrème’
Vnnl. pomade, pommade, pamada ‘crème, zalf’ in een seer excellente pommade [1558; Piemontois 1636, I, 120], welrieckend pomade voor groote Heeren [1564; Piemontois 1636, II, 86], in de samenstelling pamadapotgens ‘pomadepotjes’ [1670; WNT], poyert my het hair, en langht my de Pomade ‘poeder mijn haar en geef me de pommade aan’ [1697; WNT]; nnl. ‘haarcrème’ in haarlokken, blinkende van pommade [1840; WNT], ook ‘zalfachtig poetsmiddel’ in kijk, deze doek ... dit doosje pomade (om de belleknop te poetsen) [1909; WNT].
Ontleend aan Frans pommade ‘zalf’ [1539; TLF], dat zelf ontleend is aan Italiaans pomata letterlijk ‘appelzalf, product van appels’, gevormd uit pomo ‘appel’, zie → pomerans, met achtervoegsel -ata (Frans -ade) als in → karbonade. Pommade werd vroeger naar verluidt geparfumeerd met appels.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

pommade [haarcrème] {1697, vgl. pom(m)ade [appeldrank] 1252} < frans pommade < italiaans pomata [oorspr.: lippenzalf van appelen], van pomo [vrucht, appel] < latijn pomum [idem], waarvan de etymologie onbekend is.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

pommade znw. v., eerst nnl. < fra. pommade (sedert de 17de eeuw) eig. ‘appelzalf’ < ital. pommata een afl. van pomo ‘appel’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

pommade znw., nog niet bij Kil. Uit fr. pommade, it. pomata eig. “appelzalf”, van it. pomo (fr. pomme) “appel” (zie pomerans I). Ook elders ontleend. ’t Zelfde woord is mnl. pommade “appelwijn”.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

pommade v., door Fr. id., uit It. pommata = lippenzalf van appelen (It. pomo, Fr. pomme).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2010), Brabants etymologisch woordenboek: de herkomst van de woordenschat van Antwerpen, Brussel, Noord-Brabant en Vlaams-Brabant, Zwolle

plamade, zn.: pommade, make-up. Met epenthetische l en voortonig versterkte vocaal a al in 1670 pamadepotgens (WNT). Vgl. Ovl. pemmade, plamade, Kortrijks pelmade, plomade. Uit Fr. pommade < It. pomata ‘appelzalf’, afl. van pomo ‘appel, vrucht’.

F. Debrabandere (2005), Oost-Vlaams en Zeeuws-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de Oost- en Zeeuws-Vlaamse woorden, Amsterdam

pemmade (G), plamade (G, W), zn. v.: pommade, haarcrème. Resp. met klinkerverdoffing (pǝm) en epenthetische l < Fr. pommade < It. pomata, afl. van pomo 'vrucht', omdat het cosmetisch middel van appelmoes gemaakt was. Ook Kortrijks pelmade, plomade.

F. Debrabandere (2002), West-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de West-Vlaamse woorden, Amsterdam

pelmade, plomade (K), zn. v.: pommade, haarcrème. Met l-epenthesis < Fr. pommade < It. pomata, afl. van pomo ‘vrucht’, omdat het cosmetisch middel van appelmoes gemaakt was.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

pommade (Frans pommade)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

pommade haarcrème 1697 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal