Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

opstand - (oproer, verzet)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

opstand zn. ‘oproer, verzet’
Mnl. rumoren, vergaderinge ende opstande ‘opschudding, samenscholing en verzet’ [1425; MNW]; vnnl. Opstandt tegen den Heer ‘verzet tegen de landheer’ [1657; WNT].
Afleiding van opstaan in de betekenissen ‘zich opstellen tegen het wettige gezag’, zoals in mnl. dat enige vergaderinge of opstaen geviel ‘dat er een samenscholing of oproer plaatsvond’ [1374-1425; MNW], gevormd uit → op en → staan. Het zn. is gevormd naar analogie van het zn.stand 1.
Mhd. ūfstant ‘oproer’ (nhd. Aufstand).

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

opstand der horden (vert. van Spaans la rebelión de las masas)

W. de Vreese (1899), Gallicismen in het Zuidnederlandsch, Gent

oproeren en opstanden. - Beide naar révoltes. In het Nederlandsch is alleen het enkelvoud in gebruik. || En zij, … die zooveel zelfbeheersching bezat, … zij, die zoo schuw hare geheime oproeren tegen het lot verborg, zij zette al de sluizen van den opgehouden stroom harer gevoelens open, LOVELING, D. E. 198. De vreedzame opstanden der gezonde rede, VUYLSTEKE, Prozaschr. 1, 9. Maar wat al … opstanden tegen zijne vernedering gedurende deze vijf eindelooze jaren! BUYSSE, Mea Culpa 23.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

opstand ‘oproer’ -> Deens opstand ‘oproer’ <via Duits>; Noors oppstand ‘oproer’ <via Duits>; Frans dialect † obstade, obsatte, obsat ‘plan tot opstand, complot’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal