Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

offer - (gave (aan godheid))

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

offeren ww. ‘schenken’
Onl. offeron ‘schenken (aan God)’ in uuillico sal ic offran thi ‘vrijwillig zal ik u offers brengen’ [10e eeuw; W.Ps.]; mnl. offren ‘schenken, aanbieden’ [1240; Bern.], offeren ‘id.’ in se ... offerde har seluen onsen here ‘ze offerde zichzelf aan onze Heer’ [1265-70; VMNW], ‘aanbieden (een dienst)’ in hi offerde ... te Constans te ridene in sijns selfs persoone ‘hij bood aan om in eigen persoon naar Konstanz te rijden’ [1460-80; MNW-R].
Ontleend aan christelijk Latijn offerre ‘schenken aan God’, betekenisuitbreiding van klassiek Latijn offerre ‘naar iemand brengen, aanbieden’, gevormd uit ob ‘naar toe’, zie → object, en ferre ‘dragen, brengen’, verwant met → baren.
Evenzo ontleend zijn: os. offron (mnd. offeren); ofri. off(e)ria (nfri. offerje); oe. offrian (ne. offer); on. offra (nzw. offra). Daarentegen is ohd. opfarōn ‘offeren’ (nhd. opfern) ontleend aan christelijk Latijn operari ‘aalmoezen geven’ [200-250], ‘offeren’, een betekenisuitbreiding van klassiek Latijn operārī ‘werken, verrichten’, zie → opereren.
offer zn. ‘schenking’. Onl. offron (mv.) ‘offers’ [10e eeuw; W.Ps.], offer [ca. 1100; Will.]. Afleiding van offeren. ♦ offerande zn. ‘offer’. Mnl. offerande ‘offergave’ [1240; Bern.]. Ontleend aan Frans offrande, uit Oudfrans offrende ‘gave aan God’ [1080; Rey], ontleend aan christelijk Latijn offerenda ‘de dingen die aangeboden moeten worden’, zelfstandig gebruik van het onzijdige meervoud (later als vrouwelijk enkelvoud beschouwd) van offerendus, een vorm van het ww. offerre.
Lit.: Indogermanische Forschungen 93, 1988, 225-236; Frings 1968, 340-346

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

offer [gave (aan godheid)] {1303} van offeren.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

offer znw. o. mnl. offer o. m. ‘offer, offergave’ is afgeleid van het ww. offeren.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

offer znw. o., mnl. offer o. m. “offer, offergave”, ook “aanbod”. Gevormd bij offeren. Ook ohd. offar, opfar o. (nhd. opfer), mnd., ofri. offer o., on. offr o. “offer, offergave” zijn deverbatief. Het werkwoord mnl. offeren “offeren, schenken (kerkterm), aanbieden” (nnl. offeren), onfr. offron, -an “offerre, sacrificare, immolare”, ohd. offarôn, os. offron, ofri. offria “id.”, ags. offrian “offeren” (eng. to offer), on. offra “offeren, geven” is uit lat. offerre “aanbieden, schenken” ontleend; ohd. opfarôn (nhd. opfern), mnd. opperen “offeren” — in de 12. eeuw reeds “oriola (lees: oralia), idest opperuanan” — kan bezwaarlijk denzelfden oorsprong hebben: het gaat terug op vulgairlat. *oprâre < lat. operâri, dat reeds bij Augustinus ook de bet. “aalmoezen schenken” heeft. Een germ. woord voor “offeren” was ohd. bluoʒan, ags. blôtan, on. blôta, got. blotan, het laatste met de bet. “vereeren”.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

offer o., Mnl. id., gelijk in vele Germ. talen verbaalabstr. van offeren, uit Lat. offerre = opdragen, aanbieden, van ob (z. bij en om) en ferre = dragen (z. baren). Ndd. opper, Hgd. opfer kunnen niet hetz. w. zijn; zij worden tot Lat. operare = goede werken doen, gebracht; cf. Fr. œuvre = entretien de l’église, en z. oefenen.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

offer s.nw.
1. Gawe aan God of 'n godheid. 2. Opoffering. 3. (geselstaal) Aanbod.
In bet. 1 en 2 uit Ndl. offer (al Mnl.). In bet. 3 uit Eng. offer (1550).

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

offer: s.nw. en ww., “aanbied(ing)”; Ndl. en Mnl. offer en offeren, Eng. offer uit Lat. offerre, “aanbied”, terwyl Hd. opferen blb. teruggaan op Lat. operāri, “aalmoese skenk”.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

an offer you can’t refuse (Engels an offer you can’t refuse)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

offer ‘gave (aan godheid)’ -> Negerhollands offer ‘gave (aan godheid)’; Papiaments † offer ‘gave (aan godheid)’.

Dateringen of neologismen

R. Schutz (2007), Brekend nieuws, Nijmegen

offer maken. Letterlijke vertaling van Engels make an offer = een (aan)bod doen; We hebben bijna een nieuw huis. Gisteren een offer gemaakt..and it got acceped!; Heb je hem al een offer gemaakt die hij niet kan refusen?

offer maken. Letterlijke vertaling van Engels make an offer = iets opofferen, een offer brengen; Je moet soms een offer maken om verder te komen. Kiezen, heet dat. (1999); Soms moet er nu eenmaal een offer gemaakt worden om de functionaliteit van iets te bewaren; Eerder gingen we er van uit dat kunstenaars in financiële zin weliswaar een offer maken, maar dat hun offer leidt tot andere vormen van beloning.

offer maken. Letterlijke vertaling van Engels make an offer = een (aan)bod doen; We hebben bijna een nieuw huis. Gisteren een offer gemaakt..and it got acceped!; Heb je hem al een offer gemaakt die hij niet kan refusen?

offer maken. Letterlijke vertaling van Engels make an offer = iets opofferen, een offer brengen; Je moet soms een offer maken om verder te komen. Kiezen, heet dat. (1999); Soms moet er nu eenmaal een offer gemaakt worden om de functionaliteit van iets te bewaren; Eerder gingen we er van uit dat kunstenaars in financiële zin weliswaar een offer maken, maar dat hun offer leidt tot andere vormen van beloning.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

offer gave (aan godheid) 1100 [Willeram]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal