Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

nabij - bw., (op kleine afstand (van))

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

nabij bw., vz. ‘op kleine afstand (van)’
Mnl. na bi ‘op kleine afstand van’ (vz.) in na bi desen ‘hier vlaknaast’ [1300-50; MNW-R], ook niet-ruimtelijk of overdrachtelijk in na bi nachte ‘toen de nacht inviel’ [1300-25; MNW-R], ‘op kleine afstand’ (bw.) Dus sprac die brief harde na bi ‘aldus luidde de brief ten naasten bij’ [1300-25; MNW-R], So bekinnen zij Dat hoge na bi ‘dan leren zij het verhevene van nabij kennen’ [1340-60; MNW-R], aaneengeschreven nabi in in het nabi ‘in het nabije’ (gesubstantiveerd) en al die hieromtrent wonen, verre ende nabi [1458; MNW-P].
Gevormd uit → na ‘bijna, dichtbij’ en → bij 1 ‘in de buurt (van)’. Zie ook → bijna.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

nabij bijw.voorz. Samenkoppeling, nog ongewoon in ’t Mnl.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

naby b.nw.
1. Digby iets anders. 2. In tyd digby die onmiddellik voorafgaande of volgende. 3. Wat in 'n noue familieverwantskap of intieme vriendskap verkeer.
In bet. 1 en 2 uit Ndl. nabij (al Mnl.). Bet. 3 het in Afr. self ontwikkel. Hoewel Ndl. nabij reeds in Mnl. voorgekom het, was die gebruik nog nie gewoon nie.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

nabij ‘voorzetsel: dicht bij’ -> Negerhollands nabi ‘voorzetsel: dicht bij’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

nabij* bijwoord van plaats 1357 [MNW]

nabij* voorzetsel 1460 [MNW]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal