Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

morpheus - (god van de dromen, de slaap)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

Morpheus [god van de dromen, de slaap] {1521} < latijn Morpheus of direct < grieks Morpheus, betekent eig. ‘maker van menselijke gedaanten’, van morphè [vorm, gedaante]. Hij was de zoon van Hypnos, wiens naam lett. ‘de slaap’ betekent.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

Morpheus (Latijn Morpheus)

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Morpheus (spr. mórfuis) is volgens den Latijnschen dichter Ovidius een zoon van Somnus (Grieksch: Hupnos), den god des slaaps. Hij zelf werd later als de god van den slaap vereerd; vandaar dat men nog spreekt van: “in Morpheus’ armen vallen (liggen)”, d. i. inslapen (slapen). Aan den Griekschen slaapgod Hupnos herinnert ons woord: hypnose, d. i. den toestand van droomen of slapen, bijv. iemand onder hypnose brengen of hem hypnotiseeren. Van Morpheus is ons woord “morphine” (slaapmiddel) afgeleid.

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

1557. In Morpheus' armen liggen,

d.i. rustig slapen. Vgl. o.a. Handelsblad, 30 Mei 1914 (ochtendbl.), p. 7 k. 2: Nacht en dag is er doorgewerkt en toen de expositie heden geopend werd, lagen de meesten in Morpheus' armen, om wat op verhaal te komen. Morpheus, de zoon van Hypnos (Somnus), den god van den slaap, bezat volgens Ovidius, Metam. XI, 655 vlgg. de macht om droombeelden op te wekken (vgl. Vondel II (ed. Thijm), bl. 253, vs. 208-211). In het fr. être dans les bras de Morphée; hd. in Morpheus' Armen liegen; eng. to lie in Morpheus' arms. Vgl. het van Morpheus afgeleide znw. morphine, een bedwelmend middel uit opium bereid.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal