Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

loco- - (plaatsvervangend)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

loco- voorv. (NN) ‘plaatsvervangend’
Nnl. L.S., ... ook loco (plaatsvervangend) secretaris; L.P., loco (plaatsvervangend) president [1864; Calisch L], loco voorzitter [1880; Groene Amsterdammer], loco-burgemeester ‘plaatsvervangend burgemeester’ [1889; Groene Amsterdammer].
Locō is de ablatief van Latijn locus ‘plaats’. Als technisch voorvoegsel zijn er in het verleden enkele neologismen mee gevormd, waarvan de belangrijkste → locomotief is. In ambtelijke taal kwam loco al eeuwenlang voor in enkele vaste bijwoordelijke verbindingen, zoals loco citato ‘op de aangehaalde plaats’, in loco ‘ter plaatse’, loco ‘id.’, maar in de betekenis ‘plaatsvervangend’ wordt het pas in de 19e eeuw aangetroffen.
Latijn locus is ontstaan uit Vroeglatijn stlocus ‘id.’, verdere herkomst onzeker maar misschien verwant met → stal.
De meest gebruikte NN samenstelling met loco- is de locoburgemeester. In veel gemeentes kent men daarnaast de titel locosecretaris ‘plaatsvervangend gemeentesecretaris’ en op provinciaal niveau soms de lococommissaris van de koningin. Andere samenstellingen met loco- zijn zeldzaam en/of ad-hocvormingen. Het BN equivalent van NN loco-burgemeester is eerste schepen; het voorvoegsel loco- is in het BN ongebruikelijk. Zie ook → vice-.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

loco [ter plaatse, waarnemend, vervangend] {1637} < latijn loco [op de plaats], 6e nv. van locus [plaats] (vgl. lokatie).

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

loco- (Latijn loco)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal