Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kür - (uitvoering bij kunstschaatsen of dressuur)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

kür zn. ‘uitvoering bij kunstschaatsen of dressuur’
Nnl. kür “vrij gekozen figuur bij het kunstrijden op de schaats” [1958; Kramers II], verplichte kür ‘kunstschaatsuitvoering met verplichte figuren’ [2005; Van Dale].
Ontleend aan Duits Kür ‘vrij gekozen sportuitoefening’, verkorting van Kürübung ‘id.’ [1928; Paul], naast Kürturnen ‘vrij turnen’ [19e eeuw; Pfeifer]. Het eerste lid Kür ‘keuze, keuzevrijheid’ werd in 1816 geïntroduceerd door de Duitse pleitbezorger van het turnen Friedrich Ludwig Jahn (1778-1852) in Turnkühr ‘vrije turnoefening’. Het woord was op dat moment een verouderd woord dat teruggaat op Oudhoogduits kuri ‘beproeving, beraadslaging, keuze’, Middelhoogduits kür(e), verwant met → keur.
Het begrip kür, ook wel gespeld als kuur, is een begrip bij het kunstschaatsen en in de dressuur. In het Duits staat Kür ‘vrije uitvoering’ tegenover Pflicht ‘verplichte uitvoering’, maar in het Nederlands werd kür het algemene woord voor een uitvoering bij een van deze sporten en kan men spreken van een verplichte kür.
Vóór de ontlening van dit woord sprak men in het Nederlands van vrije figuren en verplichte figuren.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

kür [vrije figuur bij het kunstschaatsen] {na 1950} < hoogduits Kür < oudhoogduits kuri [overweging, keuze], van kiesen [kiezen].

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

kür (Duits Kür)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

kür vrije figuur bij het kunstschaatsen 1920 [Guinness Olympische Spelen boek] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal