Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kolom - (zuil; verticale informatiereeks)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

kolom zn. ‘zuil; verticale informatiereeks’
Mnl. basis vander columben ‘basis van de zuil’ [1240; Bern.], in colummen wise ‘kolomsgewijs’ [1265-70; CG II]; vnnl. colomne ‘verticaal vak op een pagina’ in op de marge of kant van elcke colomne [1574; WNT], colom ‘zuil’ [1599; WNT trijsen].
Ontleend aan Latijn columna ‘zuil, pilaar’, middeleeuws Latijn ook columpna (met epenthetische p) ‘verticaal vlak op een pagina, tekstkolom’ [1420; Dieffenbach]; columna is een nevenvorm van columen, culmen ‘verheven object, pilaar; toppunt’, zie → culmineren, en zie ook → colonne en → column. De -o- in de tweede lettergreep in de latere vormen kan wijzen op invloed van Frans colonne [begin 13e eeuw; Rey], dat onder invloed van Italiaans colonna uit ouder columne [ca. 1120; Rey] ontstaan is.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

kolom [zuil, iets in de vorm van een zuil] {colomme 1265-1270} < frans colonne [idem] < latijn columna [zuil], verwant met celsus [hoog], collis [heuvel].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

kolom znw. v., mnl. colomme, colomne, columpne < ofra. colomne, columpne < lat. columna.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

kolom znw., mnl. colomme, -omne, -umpne v. e.a.dgl. vormen. Uit ofr. colomne, columpne resp. lat. columna (fr. colonne). Hd. kolumne v., eerst nhd., komt direct uit ’t Lat.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

kolom v., Mnl. colomme, columne, uit Lat. columnam (-a) = zuil, verwant met celsus = hoog, collis: z. hil.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

kolomme, zn. v.: ijzeren spijl aan een raam. Het Ndl. woord kolom ‘zuil’ < Mnl. colomme < Fr. colonne < Lat. columna.

F. Debrabandere (2002), West-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de West-Vlaamse woorden, Amsterdam

kalomme (DB), zn. v.: kolom, staaf van een tralie. Met voortonig versterkte a < Mnl. colomme, calomme ‘zuil, paal, stijl van een hek, tralie’. Door assimilatie mb/mm < Ofr. colombe < Lat. columna.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

kolom (Frans colonne)

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Kolom (Fr. colonne; < Lat. columna). Math. voor verticale rij in een determinant.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

kolom ‘zuil; iets in de vorm van een zuil’ -> Fries kolom ‘zuil; iets in de vorm van een zuil’; Indonesisch kolom ‘zuil; iets in de vorm van een zuil’; Boeginees kolông ‘zuil; iets in de vorm van een zuil’; Javaans kolem ‘zuil; iets in de vorm van een zuil’; Madoerees kolom, kolong ‘zuil; iets in de vorm van een zuil’; Soendanees kolĕm ‘zuil; iets in de vorm van een zuil’; Singalees kulunna, kuluna ‘zuil’ (uit Nederlands of Portugees); Papiaments kolòm ‘zuil; iets in de vorm van een zuil; verticale bedrukte strook van een bladzijde; verticale reeks’.

Dateringen of neologismen

R. Schutz (2007), Brekend nieuws, Nijmegen

kolom. Letterlijke vertaling van Engels column = column, cursiefje; In zijn volgende (wekelijkse) kolom roept Sauer op om Nikitin te steunen door het sturen van een kaartje aan Nikitins vrouw. (1996); In een vorige kolom schreef je hoe belangrijk je familiebanden vindt. Dit soort gedrag maakt hele families kapot. En jij durft er zo luchtig over te praten!; Kost dat nou moeite, zo'n kolom schrijven? Nee, niet echt... PRIJSVRAAG: Schrijf een kolom.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

kolom zuil, iets in de vorm van een zuil 1265-1270 [CG Lut.K] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal