Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

klaverjassen - (een bepaald kaartspel spelen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

klaverjassen ww. ‘een bepaald kaartspel spelen’
Nnl. klaverjassen ‘soort kaartspel (spelen)’ [1710; WNT].
Gevormd uit klaver(en) ‘kaartsoort’, zie → klaver, en jas ‘troefboer in het kaartspel’, zie hieronder, of het daarvan afgeleide jassen ‘zeker kaartspel spelen’. Een kaartspel spelen waarin de jas de hoogste kaart was, heette jassen [1738; WNT]. Als de troefkleur klaver(en) was, was de hoogste kaart de klaverjas [1931; WNT] of klaverenjas en heette het spel klaverjassen; dit is tegenwoordig de gebruikelijke variant van het jasspel [1869; WNT wiezen]. Zie ook → jassen ‘vlug afwerken’.
jas zn. ‘troefboer in het kaartspel’. Nnl. jas ‘troefboer’ [1720; WNT]. Een mogelijkheid is dat jas een verkorting is van de mansnaam Jasper (FvW), ontleend via Jaspard, de Noord-Franse variant van Frans Gaspard, aan Perzisch Caspar, vermoedelijk ‘schatbewaarder’, de naam van een van de drie koningen uit het Nieuwe Testament. Jas was een naam die in de 17e en 18e eeuw veel voorkwam in kluchten en blijspelen, net als Duits Kasperl ‘grappige toneelfiguur, hansworst’, vanwaar Kasperlespiel ‘poppenspel’. Een andere mogelijkheid is dat jas een verkorting is van → paljas, aangezien de kaart in het Zuid-Nederlands ook wel zot heet (Toll.). Het woord paljas is echter als kaartspelterm onbekend.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

klaverjassen [een bepaald kaartspel spelen] {1710} gevormd van klaver + jas [troefboer].

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

klaverjassen een bepaald kaartspel spelen 1710 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal