Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kamikaze - (zelfmoordpiloot; zelfmoordactie)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

kamikaze zn. ‘zelfmoordpiloot; zelfmoordactie’
Nnl. als een van hun laatste wanhoopsdaden brachten de Japanners hun “Kamukazi”, de zelfmoordvliegers in den strijd [1945; Schuurman], kamikaze-vliegers boren zich met hun toestellen in den wand van een slagschip [1945; WNT Aanv.], kamikaze ‘zelfmoordpiloot’ [1961; van Dale], in de samenstelling kamikaze-actie ‘zelfmoordactie, actie die ertoe leidt dat de actievoerders zichzelf buitenspel zetten’ [1984; van Dale], overdrachtelijk ‘roekeloos, zeer riskant’ in samenstellingen als kamikaze-aspiraties ‘roekeloze neigingen’ [1974; Koenen], kamikazesex ‘onveilige seks (met name in de wetenschap dat de partner seropositief is)’ [1986; De Coster 1999], kamikazevoetbal ‘zeer aanvallend voetbal, met riskant zwakke verdediging’ [1998; Trouw].
Verkorting van samenstellingen als kamikazevlieger, kamikazepiloot ‘Japanse zelfmoordvlieger in de Tweede Wereldoorlog’, waarvan het eerste deel, wrsch. via het Amerikaans-Engels, is ontleend aan Japans kamikaze ‘goddelijke wind’, gevormd uit kami ‘god’ en kaze ‘wind’.
In het Japans is het woord kamikaze de naam die men gaf aan de gedenkwaardige tyfoon die in augustus 1281 Japan behoedde voor een Mongoolse invasie, door de vijandelijke oorlogsvloot te vernietigen. In het laatste jaar van de Tweede Wereldoorlog introduceerde het Japanse leger de tokubetsu kōgekitai, letterlijk ‘speciale aanvalseenheid’. Zo'n eenheid bestond voornamelijk uit piloten die in een met explosieven gevuld vliegtuig zelfmoordacties uitvoerden en heette ook wel kamikaze tokubetsu kōgekitai, waarmee verwezen werd naar de fatale kracht van de goddelijke wind en de oorsprong ervan, in de lucht. De geallieerden namen van de officiële benaming alleen het eerste lid over en via het Engels raakte het woord kamikaze internationaal verspreid. In het Japans is het gewone woord voor deze zelfmoordeenheden echter tokkōtai, een verkorting van de officiële term.
Lit.: A. Schuurman (1945), De Tweede Wereldoorlog September 1939 - Augustus 1945, Melbourne, 28

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

kamikaze [zelfmoordpiloot] {na 1950} < japans kamikaze [goddelijke wind], van kami [geest, god] + kaze [wind, tyfoon]; het woord is vooral gebruikt naar aanleiding van het feit dat in 1274 en 1281 de Mongoolse invasievloten door tyfoons werden ontredderd, wat werd gezien als een bevestiging van de goddelijke afstamming der Japanners. Tegenwoordig ook bijnaam voor taxichauffeurs in de grote steden.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

kamikaze s.nw.
1. Jap. vlieënier wat in die Tweede Wêreldoorlog (1939 - 1945) sy vliegtuig in 'n selfmoordaanval op veral 'n vyandelike skip laat neerstort het, of die vliegtuig wat in so 'n aanval gebruik word. 2. Handeling wat noodlottige gevolge kan hê.
Uit Eng. kamikaze (1945 'vliegtuig', 1964 'persoon' in bet. 1).
Eng. kamikaze uit Jap. kamikaze.
Ndl. kamikaze (ná 1950).

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

kamikaze (Japans kamikaze)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

kamikaze zelfmoordpiloot 1945 [Schuurman, De Tweede Wereldoorlog 28] <Japans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal