Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

intrigeren - (de nieuwsgierigheid prikkelen; zich bezighouden met slinkse streken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

intrigeren ww. ‘de nieuwsgierigheid prikkelen; zich bezighouden met slinkse streken’
Nnl. intrigueren ‘kunstgrepen in het werk stellen, bedrog smeden’ [1824; Weiland], daarna de spelling intrigeeren ‘id.’ [1872; van Dale], [hij] draait, intrigeert, koopt, knoeit, konkelt [1884; WNT verdenking], intrigeren ‘de nieuwsgierigheid prikkelen’ in het intrigeerde hem nu sterk [1888; WNT].
Via Frans intriguer ontleend aan Italiaans intrigare ‘de nieuwsgierigheid prikkelen’ [voor 1610; Rey], eerder al ‘zich bezighouden met slinksigheden, intriges’ [1541; Rey], en oorspr. ‘in verlegenheid brengen, verwarren’ [eind 13e eeuw; Rey]; intrigare is de noordelijke vorm van intricare en gaat terug op klassiek Latijn intrīcāre ‘verwarren’, gevormd uit → in- 3 ‘in’ en trīcae (genitief trīcārum) ‘onzin, flauwigheden’. De Italiaanse betekenissen verschijnen met vertraging ook in het Frans.
Voor het verband tussen ‘in verlegenheid brengen’ en ‘de nieuwsgierigheid prikkelen’ moet men zich realiseren dat beide kunnen samengaan: iets wat niet begrepen wordt, kan verwarring, verlegenheid en nieuwsgierigheid veroorzaken. Zie ook → intrige.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

intrigeren [slinks te werk gaan] {intrigueren 1824} < italiaans intrigare [idem] (vgl. intrigant).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

intrigeren slinks te werk gaan 1824 [WEI] <Frans

intrigeren nieuwsgierig maken 1888 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal