Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

inspecteren - (nauwgezet beoordelen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

inspecteren ww. ‘nauwgezet beoordelen’
Vnnl. eerst het zn. inspectie ‘onderzoek’ [1544; MNHWS], dan inspecteren ‘inzien, inkijken’ [1553; van den Werve], ‘nauwgezet beoordelen’ [1611; WNT Aanv. karteering].
Ontleend aan Latijn inspectāre, synoniem van klassiek Latijn īnspicere en gevormd op basis van de stam īnspect- van het verl.deelw. īnspectus. Het Latijnse werkwoord is gevormd uit → in- 3 ‘in-’ en spicere, specere ‘zien, kijken’, verwant met → spieden. Het is ook mogelijk dat het Nederlandse woord is gevormd op basis van het oudere zn. inspectie ‘nauwgezet onderzoek’, naar analogie van andere woordparen op -tie/-teren.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

inspecteren [bezichtigen] {1719} < frans inspecter < latijn inspectare [idem], iteratief van inspicere (verl. deelw. inspectum) [idem] (vgl. inspectie).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

inspekteer ww.
1. Noukeurig ondersoek instel na die toestand waarin iets verkeer aan die hand van die kriteria waaraan dit moet voldoen. 2. Deur 'n hoogwaardigheidsbekleër besigtig word.
Uit Ndl. inspecteeren (1719 in bet. 1, 1867 in bet. 2). Eerste optekening in Afr. in bet. 1 in Patriotwoordeboek (1902).
Ndl. inspecteeren uit Fr. inspecter uit Latyn inspectare, die frekwentatief van inspicere.
Eng. inspect.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

inspecteren bezichtigen 1637 [WNT wateren] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal