Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

initiaal - (beginletter, voorletter

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

initiaal zn. ‘beginletter, voorletter
Nnl. eerst als bn. initiaal ’aanvankelijk, beginnend‘ [1824; Weiland], dan het zn. initiaalletters of initialen “de grote letter aan het begin v. een woord” [1847; Kramers], initialen ’eerste letters van iemands naam‘ in wie onder deze initialen wordt aangeduid weet ik niet [1864; WNT].
Ontleend aan Frans initiale ’rijkversierde hoofdletter‘ [begin 18e eeuw; Rey], zelfstandig gebruik van het bn. initial ’begin-‘ in lettre initiale ’rijkversierde beginletter‘ [17e eeuw; Rey]. Het bn. is ontleend aan Latijn initiālis ’aanvankelijk‘, afleiding van initium ’begin‘, zie → initiatief.
Een relatief jonge benaming voor de grote en/of versierde beginletters van een tekst, hoofdstuk e.d., die men vooral in middeleeuwse handschriften tegenkwam. De betekenisveralgemening naar ’beginletter van een woord‘ ligt voor de hand en is ook in andere talen, bijv. het Frans en het Engels opgetreden, maar in het Nederlands zijn initialen alleen de eerste letters van persoonsnamen.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

initiaal [het begin betreffend] {1824; als ‘hoofdletter’ 1847} < frans initial < latijn initialis [aanvankelijk, oorspronkelijk], van initium [begin], van inire (verl. deelw. initum) [ingaan, beginnen], van in [in] + ire [gaan].

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

initiaal (Frans initiale)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

initiaal ‘hoofdletter’ -> Indonesisch inisial ‘hoofdletter’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

initiaal hoofdletter 1847 [KKU] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal