Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

in- - (in)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

in- 3 voorv.
Dit is oorspr. het Vroeglatijnse bijwoord, voorzetsel en voorvoegsel in(-) ‘in, bij, op, tegen’; zie → in- 2 voor de geassimileerde vormen en → in voor de verdere etymologie.
Als voorvoegsel komt het alleen voor in Latijnse leenwoorden, die al dan niet via het Frans en/of het Engels in het Nederlands zijn terechtgekomen. De betekenis was meestal a) ‘in’, zoals in → impliceren, → importeren, → ingrediënt, → injectie, → insect, → inspecteren, → inspireren, → intrigeren, → invasie; soms b) ‘naar, in de richting van’, zoals in → illumineren, → illustreren, → impuls, → index, → insigne, → instituut, → instrueren; of c) ‘tegen’, zoals in → illusie, → inversie. In sommige woorden, zie bijv.inauguratie, → intens, voegt het voorvoegsel nauwelijks betekenis toe en gaf het alleen een voltooid aspect aan.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

in-1 [voorvoegsel met de betekenis ‘in’] {in bv. instructie 1467-1490} < latijn in-, met de betekenis ‘in, naar, op, tegen’, verwant met in-, dat voorkomt in alle germ. talen, en met grieks en-.

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

In, in- (Lat.; praep. of eerste lid in samenstellingen; in het laatste geval: il- voor l, im- voor b, m en p, ir- voor r). Als praep.: in, op, ergens heen; b.v. → actio in distans = werking op afstand; in- in samenstellingen: 1. erin, erop, erbij, tot in, naar toe, of zonder duidelijke betekenis; 2. on-, geeft ontkenning aan ( = Gr. α- (→ a-)).

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal