Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

impliceren - (behelzen, tot gevolg hebben)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

impliceren ww. ‘behelzen, tot gevolg hebben’
Vnnl. het impliceert een tastelijcke Contradictie ‘dit (standpunt) houdt een duidelijke tegenstrijdigheid in’ [1635; WNT Aanv.]; nnl. dat alle vooruitgang geschiedt bij schommeling, dus dat hij tijdelijke achteruitgangen impliceert [1919; Groene Amsterdammer].
Ontleend aan Frans impliquer ‘tot gevolg hebben’ [1377; Rey]. Het achtervoegsel is daarbij wrsch. veranderd in -ceren naar analogie van implicatie uit Frans implication en het bestaan van andere woordparen op -catie/-ceren, zoals pacificatie/pacificeren. Frans impliquer is ontleend aan Latijn implicāre ‘inwikkelen, omvatten, insluiten’, gevormd uit → in- 3 ‘in-’ en *plecāre ‘vouwen’, verwant met → vlechten. Het Franse woord verschijnt eerst in de verbinding impliquer contradiction ‘tegenstrijdig zijn’, net als in het Nederlands (zie de eerste vindplaats) en wordt pas in de 19e eeuw algemener gebruikt. Vrijwel alleen in woordenboeken bestaat in het Nederlands ook de Latijnse concrete betekenis ‘insluiten’ [1594; WNT Aanv.], ‘invouwen, inwikkelen’ [1650; Hofman], die lang verouderd is. Deze woordenboekbetekenis is ook in het Frans niet gebruikelijk geweest.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

impliceren [omvatten] {1627} < latijn implicare [invouwen, invoegen, inwikkelen, met iets verbinden], van in [in] + plicare [samenvouwen, oprollen], verwant met plectere (verl. deelw. plexum) [vlechten], vgl. grieks plekein [vlechten].

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

impliceren omvatten 1594 [Aanv WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal