Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

hooimaand - (zevende maand van het jaar)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

juli zn. ‘zevende maand van het jaar’
Mnl. eerst in de Latijnse vorm: julius der manet ‘de maand juli’ [1253; CG II, Gez.reg.], toten eersten dach van iulius [1285; CG II, Rijmb.], dan jule, julij in jnde Maent van Jule [1286; CG I, 1131], int selve iaer den XXVIIIsten dach der maent julij ‘in dat jaar op 28 juli’ [1460-80; MNW-R].
Ontleend aan de Latijnse maandnaam iūlius (genitief iūlii), zelfstandig gebruik van het bn. in de verbinding mēnsis iūlius ‘Juliusmaand’, waarin Iūlius de naam is van de Romeinse staatsman en veldheer Gaius Iulius Caesar (100-44 v. Chr.). Caesar voerde in 46 v. Chr. een nieuw kalendersysteem in met 365 dagen op basis van het zonnejaar, i.p.v. 355 dagen op basis van het maanjaar van 12 maanomwentelingen. Met een kleine wijziging door paus Gregorius XIII in 1582 is deze juliaanse kalender tot op de dag van vandaag in de westerse wereld de gebruikelijke. Na Caesars dood in 44 v. Chr. werd zijn geboortemaand omgedoopt tot Iūlius.
De Latijnse vorm Julius, en vooral de verbogen vormen Julij (genitief) en Julio (datief), waren nog tot in de 19e eeuw zeer gebruikelijk.
De oude Latijnse naam voor deze maand was Quin(c)tilis, letterlijk ‘de vijfde (maand)’, een overblijfsel uit de tijd dat de Romeinen nog een tienmaandig kalenderjaar hanteerden, dat begon met de maand maart, zie ook → januari. In het Nederlands was in het verleden hooimaand gebruikelijker dan juli: onl. haymanoth [ca. 1050; CG II-1, 122], mnl. hoimant [1240; Bern.], hoiemaent [1265; CG I, 87]), zo genoemd omdat de belangrijke agrarische activiteit van het hooien veelal in deze maand plaatsvond of begon.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

hooimaand* juli 1050 [CG II1, 122]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal