Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

hardware - (computerapparatuur)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

hardware zn. ‘computerapparatuur’
Nnl. hardware ‘computerapparatuur’ [1969; WNT Aanv.]. Eerder al in de betekenis ‘ijzerwaren’ [1847; Kramers], maar reeds in het begin van de 20e eeuw verouderend, hoewel woordenboeken het nog lange tijd blijven vermelden.
Tweemaal ontleend aan Engels hardware, letterlijk ‘harde waren’, zie → hard en → waar 1 ‘artikel’. In het Engels heeft hardware als oorspr. en nog steeds bestaande algemene betekenis ‘ijzerwaren’ [1515; OED]; na de Tweede Wereldoorlog, dus al vanaf het begin van het computertijdperk, wordt het ook specifiek voor ‘computerapparatuur’, waarbij als tegenhanger later de term → software werd ingevoerd.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

hardware [computerapparaten] {1975; het woord bestond al langer, met nl. uitspraak en in de betekenis ‘kleine waren van ijzer of staal’ 1832} < engels hardware, van hard + warewaar1.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

hardware (Engels hardware)

L. Koenen, R. Smits (1992), Peptalk, De Engelse woordenschat van het Nederlands

hardware [ha:hdwe:uh] tastbare apparatuur: machines van metaal en draad, plastic en glas. Speciaal van computers. Tegenover software.

Dateringen of neologismen

F. Bakker, E. van Ruijsendaal, P. Uljé, D. van Zijderveld, Vindpunt.nl – elektronisch doorzoekbare Woordenlijst Overbodig Engels met Nederlandse tegenhangers, uitgebreide en verbeterde voortzetting van de boekuitgaven Funshoppen in het Nederlands (2009) en Op-en-Top Nederlands (2015)

hardware zn. Ontleend aan het Engels.
[alg.] = apparatuur.

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

personal computer (pc) [huiscomputer] (1981). In 1981 brengt IT-bedrijf IBM de eerste personal computer op de markt: een kleine computer voor eigen gebruik. Tot die tijd worden computers, doorgaans grote en dure apparaten, bijna alleen door bedrijven gebruikt. De pc verovert vrij snel zowel de persoonlijke als de zakelijke markt en verandert de werkverdeling in de wereld grondig. Een groot aantal leenwoorden, vrijwel allemaal uit het Engels, zijn aan de pc te danken, zoals chip, deleten, formatteren, hacker, hardware, laptop, microprocessor, printer, resetten, server, software, systeemanalist, updaten, whizzkid. Een deel van de computerterminologie wordt na een tijdje vernederlandst, denk aan beeldscherm, dat monitor vervangen heeft, besturingssysteem voor operating system, harde schijf voor hard disk, muis voor mouse, tekstverwerker voor wordprocessor, toetsenbord voor keyboard en uitdraai voor print-out.

R. Schutz (2007), Brekend nieuws, Nijmegen

hardwaar. Letterlijke vertaling van Engels hardware = apparatuur; Waarom moeten stoelen, toetsenborden, beeldschermen, tafels, kantoorinrichtingen, kortom alle hardwaar aan allerlei ISO-, NEN- en ARBO-voorwaarden voldoen, en mag Billie's Kreupelwaar ongestraft de meetbanken van de weters passeren? (1997); De tweede expert fluisterde met ingehouden verdriet dat er wat loos was met de softwaar. De derde, die in het normale leven bij de brandweer zit, zei weer dat de hardwaar niet deugde; Ze moeten de systeemeisen natuurlijk ook weer niet te laag houden, wat dat heeft alleen maar negatieve gevolgen op de ontwikkeling van snellere/mooiere hardwaar.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

hardware computerapparaten 1969 [Dijkman, Computer-ABC 24] <Engels

J. Posthumus (1986), A Description of a Corpus of Anglicisms, Groningen

hardware, [ʹha:(r)tʋɛ:r, ʹhɑrt-] Koenen 1974; Van Dale 1976 (in appendix of classical and foreign phrases and sayings). Compounds/derivations: hardware configuratie, hardwaresysteem. Loanword from English hardware n.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal