Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

gesteente - (het vaste materiaal van de aardkorst; in de natuur voorkomende steensoort)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

gesteente zn. ‘het vaste materiaal van de aardkorst; in de natuur voorkomende steensoort’
Mnl. gestene ‘edelstenen’ in der heidhen gode waren golt siluer ent gesteine ‘de goden van de heidenen waren van goud, zilver en edelstenen’ [1200-25; MNW-R], ghesteente, ghesteende ‘id.’ [1285; CG II, Rijmb.], steente ‘id.’ [1300-50; MNW-R]. Pas veel later in de algemenere betekenis nnl. ‘in de natuur voorkomende steensoort’ [1865; WNT].
Collectiefafleiding van → steen met → ge-te. In de oude plaatsnaam Steneteland is stenete een collectiefafleiding van steen met het achtervoegsel → -te.
Germaanse equivalenten zijn er alleen in het Nederduits en Hoogduits: mnd. gestēnte; mhd. gesteinze (nhd. Gestein).
De betekenis ‘edelstenen’ is in de hedendaagse taal verouderd. De vorm zonder voorvoegsel stenete in Steneteland ‘stenig land, land met veel stenen’, heeft reeds de meer algemene geologische betekenis, waarvan daarna echter lange tijd geen attestaties meer aangetroffen worden en die in de vorm met voorvoegsel gesteente wellicht is overgenomen van Duits Gestein.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

gesteente ‘stenen’ -> Fries gestiente ‘stenen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

gesteente* stenen 1325 [MNW]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal