Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

geste - (gebaar)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

geste zn. ‘gebaar’
Vnnl. gesten “wercken” [1553; van den Werve], vremde gesten (mv.) ‘vreemde gebaren’ [1582; WNT zwang], gestie ‘gebaar’ [1650; Hofman]; nnl. gesten ‘gebaren’ en gestie ‘gebaar, manier van doen’ [beide 1745; Meijer], geste ‘vriendelijk gebaar’ [1922; WNT toneelspel].
Ontleend aan Frans geste ‘expressief gebaar’ [1662; Rey], eerder al ‘gebaar, beweging van het lichaam’ [1495; Rey], Oudfrans gest ‘gedrag’ [ca. 1213; Rey] < Latijn gestus ‘houding; beweging van het lichaam, mimiek; daad’, een afleiding van de stam van het werkwoord gerere (verl.deelw. gestum) ‘doen, voeren, uitvoeren’, zie → gerant. Het woord was al eerder, in het Middelnederlands, ontleend in de betekenis ‘(verhaal over) heldendaad’, meestal in het meervoud gesten of geesten; in deze betekenis uit Oudfrans geste of meervoud gestes ‘heldendaden, heldendicht’ < middeleeuws Latijn gesta (mv.) ‘geschiedenis(sen)’, in titels als Gesta Francorum, letterlijk ‘Daden van de Franken’, meervoud van Latijn gestum ‘houding, daad, etc.’.
Evenals in het Frans is de betekenis later veranderd van ‘gebaar, beweging van het lichaam’ naar ‘actie, handeling’, een ontwikkeling die zich ook heeft voorgedaan bij → gebaar; in tegenstelling tot gebaar heeft geste daarna de letterlijke betekenis ‘beweging’ vrijwel verloren.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

geste [gebaar] {1638} < frans geste < latijn gestus (vgl. gesticuleren).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

geste gebaar 1596 [Linschoten 10] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal