Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

gallon - (Engelse inhoudsmaat)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

gallon zn. ‘Engelse inhoudsmaat’
Vnnl. twee gallons of 9 flessen [1692; WNT Aanv.]; nnl. gallon ‘Engelse en Oudfranse maat voor natte en droge waren’ [1824; Weiland], gallon ‘Engelse inhoudsmaat’ [1847; Kramers].
Ontleend aan Engels gallon ‘inhoudsmaat voor vloeistoffen’, Middelengels gallon [1475; BDE], eerder al galun ‘id.’ [ca. 1225; BDE] < Oudfrans (wrsch. Normandisch Frans) galon [12e eeuw; Rey], variant van Oudfrans jalon ‘id.’, waarbij ook Oudfrans jale ‘schaal’ en jaloie ‘inhoudsmaat’, < middeleeuws Latijn galleta ‘vat, wijnmaat’, van onzekere herkomst, misschien een afleiding van Gallisch galla ‘vat’.
De in Engeland gebruikelijke inhoudsmaat, de imperial gallon, is 4,546 liter; de Amerikaanse gallon is 3,785 liter.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

gallon [inhoudsmaat] {1847} < engels gallon < normandisch galon, naast oudfrans jalon [een vloeistofmaat], van jale [schaal, kom], waarvan de etymologie onbekend is, mogelijk uit het kelt.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

gallon o. (maat), uit Eng. id., van Ofra. galon, waarnevens jalon = maatstaf en jale = nap: oorspr. onzeker.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

gelling s.nw. Ook soms gallon.
Inhoudsmaat vir vloeistof en soms droë ware.
Uit Eng. gallon (1300). Eerste optekening in Afr. by Pannevis (1880).

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

gallon: – gelling – , “bep. inhoudsmaat”; Eng. gallon uit ouer NFr. gal(l)on van onbek. herk.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

gallon (Engels gallon)

L. Koenen, R. Smits (1992), Peptalk, De Engelse woordenschat van het Nederlands

gallon [gelun] inhoudsmaat; de Britse gallon is 4,54609 liter, de Amerikaanse voor vloeibare zaken is de ‘fluid’ gallon (3,78541 liter), daarnaast bestaat de ‘dry’ gallon groot 4,40488 kubieke decimeter.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

gallon ‘inhoudsmaat’ ->? Japans garon ‘inhoudsmaat’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

gallon inhoudsmaat 1692 [Aanv WNT] <Engels

J. Posthumus (1986), A Description of a Corpus of Anglicisms, Groningen

gallon, plural gallons ['ɡɛlən/s] Koenen 1940; Koenen 1974; Van Dale 1976. Loanword from English gallon n.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal