Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

fonetiek - (tak van taalwetenschap betreffende spraakklanken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

fonetisch bn. ‘de spraakklanken betreffend’
Nnl. phonetische transcriptie ‘schrijfwijze van de spraakklanken’ [1842; WNT transcriptie].
Internationaal wetenschappelijk neologisme uit de 19e eeuw (vergelijk Duits phonetisch [19e eeuw; Pfeifer], Frans phonétique [1822; Rey], Engels phonetic [1848; OED]) op basis van Grieks phōnētikós ‘de tonen of spraak betreffend’, een afleiding van phōneĩn ‘spreken’, van phōnḗ ‘klank, stem’.
Grieks phōnḗ hoort wrsch. bij een wortel pie. *bhoh2- ‘spreken’. Verwantschap met Oudkerkslavisch zvonŭ ‘geluid’ (Russisch zvon ‘gebeier’), bij de wortel pie. *ghŭen- ‘klinken’ (IEW 490) is klankwettig onwaarschijnlijk.
fonetiek zn. ‘leer van de fysiologische en fysische eigenschappen van spraakklanken’. Nnl. phonetiek “klankleer, stemleer, het juiste gebruik der stem bij spreken en zingen” [1847; Kramers], ‘wetenschap der spraakklanken’ [1892; WNT]. Gevormd bij het bn. naar het model van andere wetenschapsnamen op -iek. Zo ook Duits Phonetik [19e eeuw; Pfeifer], Frans phonétique [1869; Rey], Engels phonetics [1841; OED]. Zie ook → fonologie.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

fonetiek [tak van taalwetenschap betreffende spraakklanken] {phonetiek 1847} < hoogduits Phonetik < frans phonétique [idem] < grieks phōnètikon [het kunnen spreken], het zelfstandig gebruikt o. van phōnètikos [stem-], van phōnè (vgl. foneem).

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

fonetiek (Frans phonétique)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

fonetiek ‘tak van taalwetenschap betreffende spraakklanken’ -> Indonesisch fonétik ‘tak van taalwetenschap betreffende spraakklanken’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

fonetiek tak van taalwetenschap betreffende spraakklanken 1847 [KKU] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal