Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

exploderen - (ontploffen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

exploderen ww. ‘ontploffen’
Nnl. exploderen ‘id.’ [1824; Weiland], explodeeren [1847; Kramers].
Ontleend aan Engels explode ‘afwijzen, verdrijven’ [16e eeuw], ‘ontploffen’ [1790], maar wel onder invloed van het verwante Frans exploser ‘ontploffen’ [1801]. Het Engelse woord gaat terug op Latijn explōdere ‘door handen klappen verdrijven’ en met verdere ontwikkeling ‘afwijzen, vernederen’. Dit woord is door monoftongering ontstaan uit ouder *explaudere, gevormd uit → ex- en het werkwoord plaudere (verl.deelw. plausus) ‘klappen’, waarbij ook → applaus. Uit de betekenis ‘in de handen klappen, lawaai maken’ is de moderne betekenis ontstaan.
explosie zn. ‘ontploffing’. Nnl. explosie ‘id.’ [1793; WNT Aanv.]. Ontleend aan Frans explosion ‘ontploffing’ [1581] < Latijn explōsio ‘het eruit kloppen’, afleiding van het werkwoord explōdere.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

exploderen [ontploffen] {1824} < frans exploder < latijn explodere [met klappende, slaande geluiden wegjagen], van ex [van … weg] + plaudere [op iets slaan, in de handen klappen] (vgl. applaus).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

exploderen ontploffen 1824 [WEI] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal