Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

exact - (nauwkeurig)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

exact bn. ‘nauwkeurig’
Vnnl. exacte ‘id.’ [1650; Hofman], exacte recerche ‘nauwkeurig onderzoek’ [1652; WNT]; nnl. ook in: exacte wetenschappen ‘wiskunde en natuurwetenschappen’ [1795-1843; WNT].
Via Frans exact [1541] ontleend aan Latijn exāctus ‘afgewogen’, verl.deelw. van exigere ‘afwegen, onderzoeken’ (hierbij ook → examen en → essay), gevormd uit → ex- en agere ‘doen, drijven, handelen’ (waaruit → ageren).

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

exact [nauwkeurig] {1652, vgl. exactelick 1599} < frans exact < latijn exactus [nauwkeurig, afgewogen, volmaakt], oorspr. verl. deelw. van exigere [tot een eind brengen], van ex [uit, geheel en al] + agere [ergens heen drijven].

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

exact ‘precies’ (Frans exact); ‘tussenwerpsel’ (Frans exactement of Engels exactly)

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Exact (< Lat. exactus; part. perf. van exigere = ten einde brengen). Nauwkeurig, volkomen. De vorm M dx + N dy (waarin M en N functies van x en y zijn) heet een exacte differentiaal, wanneer zij de totale differentiaal van z = f(x, y) is.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

exact ‘nauwkeurig’ -> Indonesisch éksak ‘nauwkeurig’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

exact nauwkeurig 1652 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal