Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

ethisch - (zedelijk)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

ethiek zn. ‘zedenleer’
Nnl. ethica ‘zedenleer, tucht’ [1654; Meijer], Ethica ‘zedenleer’ [1667; WNT zedigheid], ethiek ‘id.’ [1824; Weiland].
Internationaal woord, uiteindelijk teruggaand op Grieks ēthiká, substantivering (mv.) van het bn. ēthikós ‘betreffende het karakter, zedelijk’, afleiding van het zn. ẽthos ‘gewoonte, gebruik’, zie → ethos. De ontlening kan verlopen zijn via Latijn ēthicē ‘moraalfilosofie’ (geïnspireerd door Grieks ēthikē philosophiá (ev.)), of via de nevenvorm Latijn ethica, al dan niet via Frans éthique [ca. 1265; Rey]. De moderne vorm is misschien ook beïnvloed door Duits Ethik [17e eeuw; Kluge].
ethisch bn. ‘tot de ethiek behorend’. Nnl. ethisch [1870; WNT uitvoerlijk]. Regelmatige afleiding van ethiek, wellicht beïnvloed door Duits ethisch bij Ethik.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

ethisch ‘het zedelijk gevoel betreffend’ -> Indonesisch étis ‘het zedelijk gevoel betreffend’.

Dateringen of neologismen

M. De Coster (1999), Woordenboek van Neologismen: 25 jaar taalaanwinsten, Amsterdam

ethisch stelen, stelen vanuit de ethische gedachte dat het geroofde goed toebehoort aan inheemse volkeren en dus onrechtmatig gebruikt wordt. → proletarisch* winkelen.

Van recenter datum is het ‘ethisch stelen’. Actievoerders halen of breken op klaarlichte dag het hardhout weg, dat in strijd met de internationale verdragen toch in de winkel ligt. Het wordt overgedragen aan de politie, die het dan moet teruggeven aan de rechtmatige bezitters: de inheemse volken. Tot dusverre kon geen activist juridisch worden vervolgd. (Elsevier, 25/06/94)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal