Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

eerbiedig - (hoogachtend)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

eerbied zn. ‘hoogachting’
Vnnl. eerbied ‘id.’ [1643-44; WNT]. Ouder, met dezelfde betekenis, is mnl. eerbiedinge ‘eerbied’ [MNHW], eerbyedynge [1477; Teuth.], nog nnl. eerbieding [1808; WNT], maar nu verouderd, evenals het iets latere eerbiedenis [1635; WNT], nog in 1822 (WNT).
Afleiding van het verouderde werkwoord eer-bieden ‘eer bieden’ [1599; Kil.], mnl. (enen) ere bieden ‘(iemand) eer bieden’ [1340-60; MNW-P], zie → eer 1 en → bieden. Een tussenstap tussen het werkwoord en het zn. is misschien het bn. eerbiedig, zoals ook → almacht is afgeleid uit almachtig, bouwval uit → bouwvallig en Duits Ehrfurcht ‘eerbied’ uit ehrfürchtig.
eerbiedig bn. ‘met eerbied, met schroom’. Vnnl. facil, goedertierich, eerbiedich oft gewillich [1553; WNT goedertierig], eerbiedich ‘met eerbied’ [1615-17; WNT schimmeren]. Afleiding van het werkwoord eerbieden. ♦ eerbiedigen ww. ‘eer bieden’. Vnnl. [1637; WNT]. Gevormd onder invloed van het bn. eerbiedig naast het oudere en inmiddels verouderde eerbieden [nog in 1859; WNT].

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

† eerbiedig bnw. Waarschijnlijker is van mnl. êre bieden eerst de samenst. afl. eerbiedig (Kil. eerbiedighlick ‘reverenter’, vgl. hd. ehrerbietig) gevormd en daaruit het znw. eerbied geabstraheerd: v.Lessen Samengest. Naamw. 116.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

eerbiedig ‘met achting’ -> Deens ærbødig ‘met achting’ (uit Nederlands of (Neder- of Hoog-)Duits); Noors ærbødig ‘met achting’ (uit Nederlands of Nederduits).

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal