Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

echo - (weerkaatsing van geluid)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

echo zn. ‘weerkaatsing van geluid’
Mnl. Stemme die verluden vanden hoochsten berghe echo ‘stemmen die van de hoogste berg de echo doen weerklinken’ [1477; MNW verluden].
Ontleend aan Latijn ēchō ‘weerkaatsing van geluid’ < Grieks ēkhṓ ‘id.’, verwant aan Grieks ēkhḗ ‘geluid’ en aan Grieks katēkheĩn ‘doen klinken’, zie ook → catechese.
Wellicht is het Griekse woord via de wortel *sueh2gh- ‘geluid’ (IEW 1110) verbonden met → zwoegen.
In de klassieke literatuur is Echo een praatzieke nimf. Na een list wordt haar de mogelijkheid om zelf te spreken voorgoed afgenomen en kan zij alleen nog de laatste woorden van anderen herhalen. Nadat zij is afgewezen door Narcissus, kwijnt zij langzaam weg, totdat uiteindelijk alleen nog haar repeterende stem overblijft.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

echo [geluidsweerkaatsing] {1477} < latijn echo [weergalm] < grieks èchō [idem], van èchè [klank, geschreeuw], ècheō [ik doe weerklinken, weerklink].

P.H. Schröder (1980), Van Aalmoes tot Zwijntjesjager, Baarn

echo

Echo is een eigennaam, de naam van een nimf, die Hera, de vrouw van Zeus, met haar gebabbel bezighield als de oppergod op vrijersvoeten ging. Toen Hera bemerkte hoe zij misleid werd, ontnam zij Echo het gebruik van haar tong, zodat zij alleen het laatste woord herhalen kon van de vraag die tot haar gericht werd. Echo werd verliefd op Narcissus en toen hij haar versmaadde, kwijnde zij weg van verdriet en wel zo volledig dat alleen haar stem overbleef. Daarom gebruiken wij het woord echo voor: weerklank, nagalm, terugkaatsing van het geluid. Twee vormen van zielsziekte zijn echolalie en echopraxie: de patiënt herhaalt tot hem gesproken woorden en bootst bewegingen na.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

echo znw. m., eerst sedert eind der 16de eeuw, evenals nhd. echo (sedert 1575) < lat. echo < gr. ḗchō ‘geluidsweerkaatsing’ (vgl. ḗchē ‘klank, geluid’).

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

echo znw., nog niet bij Kil. Een in veel talen voorkomend woord (hd. sedert de 16. eeuw), teruggaand op lat. êcho > gr. ēkhṓ “geluid, echo.”

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

echo. Het ndl. woord komt al eind 16e eeuw voor.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

echo v., uit Gr.-Lat. echo, waarnevens ẽkhos = geluid + Lat. vagire.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

eggo s.nw.
1. Herhaling van 'n geluid deur terugkaatsing van klankgolwe teen rotse, kranse, mure, ens. 2. Herhaling van iets deur 'n ander gesê of geskryf.
Uit Ndl. echo (al Mnl.).
Ndl. echo uit Latyn echo 'weergalm' uit Grieks ècho 'weergalm' uit èchè 'klank, geskreeu', èchein '(laat) weerklink'.
D. Echo (1575), Eng. echo.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

eggo: s.nw. en ww., “weerklank; weerklink”; Ndl. blb. sedert end 16e eeu echo (ww. echoën), soos Eng. echo ontln. a. Lat. echō, verb. m. Gr. êχê/êχō, “klank”.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

echo (Latijn echo)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

echo ‘geluidsweerkaatsing’ -> Indonesisch ékho, éko ‘geluidsweerkaatsing’; Papiaments èko (ouder: echo) ‘geluidsweerkaatsing’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

echo geluidsweerkaatsing 1477 [HWS] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal