Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

dreumes - (klein kind)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

dreumes zn. ‘klein kind’
Nnl. dreumes ‘klein persoon’ [1769; WNT bijspelen], dreumis ‘kind’ [1842; WNT].
Wrsch. een afleiding met het achtervoegsel -es dat vaker wordt gebruikt voor persoonsaanduidingen, zie → lobbes. Het grondwoord is vermoedelijk dreum, dreumel ‘draad die van de schering overblijft’, oorspr. ‘klein stukje’.
Te vergelijken valt mnd. drummel ‘kort stukje; kort gedrongen persoon’; hierbij ook mnl. drom ‘afgesneden einde van kettinggaren’; ohd. drum ‘(uit)einde, stam’ en met andere ablaut: mnd. dram ‘eind van draden in een weefsel’; on. þrömr ‘rand’; van pgm. *þrum-, *þram-.
De verdere herkomst is onbekend. Verwantschap met pie *ter- ‘naar de andere kant komen’ (IEW 1075) is zeer onzeker.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

dreumes* [klein kind] {1843} afgeleid van dreum, nevenvorm van drom2 [stukje overgebleven kettingdraad, klein stukje], met hetzelfde achtervoegsel als bv. lobbes.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

dreumes znw. m. is gevormd met een es-suffix (evenals lobbes, loeres) van het woord dreum en betekent dus ‘iets dat klein is’, zoals ook mnd. drummel ‘kort, ineengedrongen ventje’, vgl. ook mhd. drum ‘afgesneden stuk’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

dreumes znw., nog niet bij Kil. Een afl. van dreum, of uit dreumel vervormd: ospr. bet. “klein stukje”, vgl. mnd. drummel, dat behalve “boomstronk” o.a. ook “kort, ineengedrongen kereltje” beteekent. Het nnl. formans -əs (-es, -is) vormt woorden met een òf verachtelijke òf goedig-beschermende bet.: lobbes, loeres, smeres (-is).

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

dreumes. Nnl. deumis ‘dreumes, ventje’ kan uit dreumes zijn vervormd, eventueel onder invloed van duim(pje, -ke). — Er is een suffix -əs (-es, -is) van hebreeuwse oorsprong, dat vooral in bargoense woorden productief is: v.Ginneken Handb. II, 128 vlg.; Moormann Geheimt. 267. Sommige van de ndl. -əs-woorden, als b.v. smeres, -is (zie smeres, -is Suppl.) zijn zeker daarmee gevormd; andere, bv. lobbes, loeres, komen al voor in een tijd, dat joodse invloed nog niet is aan te nemen. Het bargoense formans zal dus samengevallen zijn met een ouder suffix -əs (over een mogelijke oorsprong zie bij lobbes; vgl. ook hommeles, dat wsch. weer een ander -əs heeft), wat aan de productiviteit ten goede is gekomen.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

dreumes m., een afleid. van dreum, met de bet. klein stukje of stompje.

Thematische woordenboeken

C.H.Ph. Meijer (1919), Woorden en uitdrukkingen verklaard door Dr. C. H. Ph. Meijer, Amsterdam

Dreumes, dreumis, van gelijke bet. als dreumel en misschien hiernaast gevormd door een uitgang es, is, die men ook vindt in kalis, loeris, smeeris; anders met dien uitgang van het znw. dreum (eindje touw) of van het ww. dreumen.

T. Pluim (1911), Keur van Nederlandsche woordafleidingen, Purmerend

Dreumes. Een dreum is een afgesneden stuk, een eind, een brok; ook een balk (in „drempel”). Het is verwant met drom (van opdringen), dus dreumes is een ineengedrongen kereltje.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

dreumes ‘klein kind’ -> Fries dreumes ‘klein kind’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

dreumes* klein kind 1843 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal